ב"ה, ימי הסליחות, ה'תשכ"ג
ברוקלין, נ. י.
שלום וברכה!
- שנת המאה וחמישים להסתלקות-הילולא של רבנו הזקן -
אל בני ובנות ישראל אשר בכל מקום ומקום
ה' עליהם יחיו
שלום רב וברכה!
די טעג פון ראש השנה - ימים נוראים מיט וועלכע דער נייער יאהר - הבא עלינו ועל כל ישראל לטובה ולברכה - הויבט זיך אן, פילן אן יעדע אידישע הארץ מיט א הייליקן געפיל.
דער דאזיגער געפיל פון די "פארכטיגע טעג" איז א פיל טיפערער ווי יראת העונש (מורא פאר א שטראף ח"ו), אד"ג. די יראה וואס דערוועקט זיך אין די "ימים נוראים" - איז יראת הרוממות, דער געפיל פון מורא וואס קומט פון דעם באוואוסטזיין אז עס קומט פאר און אז מען באטייליגט זיך פערזענליך אין דער הכתרה ("קרוינונג") פון דעם מלך מלכי המלכים הקדוש ברוך הוא; וואס דאס איז דער אינהאלט פון ראש השנה.
די הכתרה פון דעם באשעפער פון דער וועלט אלס מלך על כל הארץ (קעניג פון דער וועלט) וואס אידן בעטן און פירן אויס אין ראש השנה - באנייט דער פערזענליכן פארבונד פון יעדן אידן מיט דעם אויבערשטן; דעם דירעקטן און פנימיות'דיקן פארבונד פון יעדן יחיד אלס יחיד, און ניט נאר אלס א טייל פון דעם ציבור און כלל. די הכתרה ווערט אויסגעפירט דורך דער פערזענליכער בקשה פון יעדן איינעם און איינער פון אונז, אז דער אויבערשטער זאל אננעמען די הכתרה, און דורכדעם ווערט געשאפן דער צוזאמענבונד פון "אנו עמך ואתה מלכנו" (מיר זיינען דיין פאלק און דו ביסט אונזער קעניג).
דער באגריף און געפיל פון דער הכתרה קומט ספעציעל צום אויסדרוק אין דער תפילה: אלקינו ואלקי אבותינו, מלוך על העולם כולו בכבודך והנשא.. וידע כל פעול כי אתה פעולתו.. ויאמר כל אשר נשמה באפו ה' אלקי ישראל מלך ומלכותו בכל משלה - דער גאנצער באשאף, און בפרט דער מענטש מיט א נשמה, אנערקענט און אונטערווארפט זיך צו דעם קעניגלעכער הערשאפט פון דעם אויבערשטן.
די תפילה אונטערשטרייכט דעם געפיל פון יראת הרוממות, און גלייכצייטיג די אומפארמיידבארע קאנסעקווענץ דערפון - די גרייטקייט און באגער צו מקיים זיין די געבאטן פון דעם קעניג.
און דעריבער, ניט קוקנדיק וואס ראש השנה איז דער אריינפיר אין די עשרת ימי תשובה און איז דער אנהויב פון די דאזיגע טעג, ווערט אין די טעג פון ראש השנה ניט געזאגט קיין תחנון און קיין וידוי אויף חטאים. ווארום דער געפיל פון פאראייניקונג מיט דעם אויבערשטן דורך דער הכתרה נעמט אזוי דורך דעם מענטשן, אז ווי גרויס עס זאל ניט זיין דער צער פון די מעשים פון דעם עבר, ווערט עס בטל אין דעם באהערשנדן געפיל פון יראת הרוממות.
אייגנטלעך איז אויך תשובה - אין דעם טיפערן באגריף פון דעם, דאס "אומקערן זיך (צום מקור)" - אין פולן איינקלאנג מיט דעם אינערלעכן אינהאלט פון ראש השנה, וואס איז פארבונדן מיט דעם געדאנק פון הכתרה.
ערשט נאך ראש השנה הויבן זיך אן די וויטערדיקע ענינים פון תשובה, חרטה על העבר און קבלה על להבא, מיט וידויים און סליחות וכו' - אלס מוכרח'דיגער אויספיר פון דער הכתרה פון ראש השנה: די באוואוסטזיניקייט פון דעם באנייטן און פארשטארקטן פארבונד און פאראיינציקונג מיט דעם מלך - מוז דערוועקן דעם רצון און באשלוס צו זיין ראוי דערצו, און דאס פארפליכטעט דעם מענטשן צו באזייטיגן אלעס וואס שטערט דעם פארבונד: די פשעים, עוונות און אפילו חטאים (בשוגג).
* * *
ליידער מוז געזאגט ווערן, אז צוליב פארשידענע סיבות זיינען געווען יארן און ערטער וואס די גייסטיגע דערהויבונג פון ראש השנה און עשרת ימי תשובה איז ניט אויסגענוצט געווארען אין דער געהעריגער מאס. די ימים נוראים זיינען אוועק, און אין מאנכע קהילות און בא כמה יחידים איז די באגייסטערונג אויסגעוועפט געווארן און עס האט זיך ניט געמערקט די ענדערונג און אויסבעסערונג אין דעם פערזענלכן טאג-טעגליכן לעבן וואס מ'האט געדארפט דערווארטן בא יעדן אידן מאן אדער פרוי.
ובמילא האט געפעלט אויך די פארבעסערונג אין דעם געזעלשאפטלעכן לעבן.
איינע פון די הויפט סיבות דערפון איז, וואס מ'נוצט ניט אויס די דערהויבנקייט און די באגייסטערונג פון די ימים נוראים אין אן אופן וואס זאל אנרירן דעם זיך אליין, נאר אויף ענינים וועלכע זיינען נוגע אנדערע. ניט זעלטן ווערן די דאזיגע טעג אויסגענוצט אויף אלגעמיינע לאזונגען און וועלט-פראבלעמען; "מעסעדזשעס" וועלכע פארפליכטן קיינעם ניט בכלל, און זיכער קיינעם ניט אין די אייגענע ד' אמות. דאס "באפרידיגט" אלעמען און מען האט אויך די "בארעכטיגונג" אויף דעם, ווארום ראש השנה נעמט דאך ארום די גאנצע בריאה, און עס פעלן ניט אויס אין דער וועלט, אלגעמיינע "גרויסע" ענינים וועלכע פאדערן א פארבעסערונג אדער ענדערונג.
און דער רעדן, קאכן זיך און אננעמען פעסטע באשלוסן אין אזעלכע הויכע וועלט-פארבלעמען (וואס אין די מייסטע פאלען - קענען די באשליסער סיי ווי גאר ניט אויפטאן אין זיי) - איז דאך א באקוועמער און "שיינער" אויסרייד פאר ניט אפגעבען די נויטיקע און לעבענס-וויכטיקע פולע אויפמערקזאמקייט צו זיין פערזענליכן חשבון הנפש און צו זיין טאג-טעגליכן לעבן (וואס דוקא אין דעם האט זיין באשלוס די פולע ווירקונג).
די באווארענונג קעגן דעם ווערט אונטערשטראכן אויך אין דער מצוה פון תקיעת שופר - די איינציקע און ספעציעלע מצוה וואס איז חובת היום פון ראש השנה. די מצוה פון תקיעת שופר איז ניט א צוזאמענשטעל פון א סך כלי זמר, נאר דוקא איין כלי, און דאס אויך - ניט א קאמפליצירטן מוזיקאלישן אינסטרומענט וואס זאל ארויסברענגען אויסערגעוויינלעכע מוזיקאלישע קאמפאזיציעס. דער שופר איז דוקא א פשוט'ער הארן פון א בהמה, און "כל הקולות כשרים בשופר". דער שופר אונטערשטרייכט אז די אריענטירונג דארף זיין, קודם כל, אויף דעם יחיד אויף דעם זיך אליין, און אז דער טראפ מוז געשטעלט ווערן אויף אריינברענגען קדושה אפילו אין די פשוט'ע און געוויינלעכע ענינים פון דעם טאג-טעגלעכן לעבן פון דעם יחיד, און דערנאך אין דעם געזעלשאפטלעכן לעבן פון דעם יחיד אלס א טייל פון דעם ציבור אא"וו.
* * *
ויהי רצון -דער אויבערשטער זאל העלפן אז יעדער איד, מאן אדער פרוי, און בפרט די גייסטיגע פירער, זאלן אויסנוצן די הייליגע מאמענטן און די אינערע נשמה התעוררות פון די ימים נוראים ניט אויף אלגעמיינע וועלט אדער מדינה פארבלעמען, (וואס ווי וויכטיג די דאזיגע פראבלעמען זאלן ניט זיין, זיינען ניט זיי דער ענין פון ראש השנה און עשרת ימי תשובה, ניט פאר דעם יחיד און ניט פאר דער קהילה), נאר אויף דעם דרינגענדעם רוף פון די טעג - דעם רוף צום תמליכוני עליכם - אננעמען דעם אויבערשטן אלס מלך, זיין פערזענלעכן מלך - און די קאנסעקווענץ דערפון - דעם רוף צו תשובה, תפילה, צדקה, וואס דאס אלעס מוז זיך אנהויבן בא זיך און פון זיך, און דערנאך ארום זיך, אין דער קהילה און ווייטער,
און די גייסטיגע דערוואכונג און אויפלעבונג פון די דאזיגע טעג זאלן באלייכטן און דורכדרינגען אלע טעג פון יאר. און זאלן ברענגען צו א טיפערען פארבונד פון יעדן אידן מיט דעם אויבערשטן, א פארבונד וואס וועט זיך אויסדריקן אין דעם טאג-טעגלעכן לעבן לויט און אין איינקלאנג מיט דער ג-טלעכער תורה און ג-טלעכע מצוות. און די ענדערונג צום גוטן אין גייסטיגן לעבן וועט זיכער ברענגען אן ענדערונג צום גוטן אין מאטעריעלן לעבן, אז עס זאל זיין א געבענטשט יאר אין אלע הינזיכטן.
בברכת כתיבה וחתימה טובה לשנה טובה ומתוקה בטוב הנראה והנגלה
מנחם שניאורסאהן
נדפסה בלקו"ש ח"ד ע' 1354 ובח"ט ע' 434 והוגהה עפ"י צילום האגרת.
ימים נוראים.. יראת הרוממות: בדרגא היותר העלית כיון שנגלה כבוד הדר מלכותו בחי' מל' דא"ס (ראה לקו"ת דברים מח, ב. מח, ד. מט, ד).
הכתרה.. דער אינהאלט פון הראש השנה: כדמוכח מהבקשה בכל תפלות ר"ה (משא"כ זכרונות ושופרות) מלוך על העולם, והחתימה (וכן בקידוש) מלך על כל הארץ.
ובפירש"י (במחזור וויטרי) דאומרים המלך הקדוש (וגם בערבית) לפי שאמר הקב"ה תמליכוני עליכם בר"ה כדכתיב אני ה"א וסמיך לי' בחודש הז'. לכן גם תק"ש שהיא מצות היום "הענין הראשון" שבזה הוא ש"אנו ממליכין עלינו את הבורא" (רס"ג. הובא באבודרהם).
יחיד אלס יחיד: להעיר מפדר"א פי"א: הלך אדם לעצמו והמליך אותו ראשון ואחריו כו'. ובמשנה סנה' ספ"ד: לפיכך נברא אדם יחידי ללמדך כו'.
דער גאנצער באשאף: וכל העולמות כולם: עשי' יצירה בריאה אצילות (סי' האריז"ל).
ניט געזאגט.. וידוי: שו"ע רבנו הזקן סתקפ"ד ס"ב (מזוהר, כל בו, ב"י שם) וראה שע"ת שם.
ווערט עס בטל: דאף דתק"ש רמז שלו תשובה (רמב"ם הל' תשובה ג, ד. נתבאר בארוכה במאמר דר"ה תש"י) וימי ר"ה ג"כ מעשי"ת הם - הרי בתפלות ובקשות העיקריות דר"ה לא נזכר זה כלל, ואין בר"ה וידוי דברים (שהוא חיוב ומ"ע בתשובה (רמב"ם ריש הל' תשובה) ופשיטא ד"שלא ליתן פ"פ למקטרג" - לא יבטל מ"ע), ואין בו קרבנות תשובה וכו'. - אלא שכל ענין התשובה בר"ה הוא בכדי שתתקבל ההכתרה (המשך ר"ה תש"ג: רד"ה שהמ"מ, סד"ה טו"ט) ולכן אין ענינה בוידוים ולא לתקן החסר (המשך ר"ה תרצ"ה פ"י, כ"ד) והתיקון בא "בעשי"ת הבאים לאחר ר"ה (לקו"ת דברים מט, ד). ואדרבה "לכאורה מה ענין בכי' אל ר"ה, אך הבכי'.. בעינן למיהווי קדם מלכא" (לקו"ת שם נה, ד). וה"יתודה בלחש" הוא ג"כ ענין געגועים (לקו"ד ע' 102)15. ואכ"מ.
תשובה.. אומקערן זיך (צום מקור): לקו"ת ר"פ האזינו.
ערשט נאך ראש השנה: ראה תורת הבעש"ט עה"פ כי לולא התמהמנו (קובץ מכ' תהלים [אג"ק אדמו"ר מוהריי"צ - ח"ד אגרת תתקמג]).
אויפמערקזאמקייט.. טאג טעגלעכן לעבן: להעיר גם מקונטרס העבודה פ"ה ואילך.
דוקא איין כלי: שו"ע או"ח סתקפ"ו (ראה שם שו"ע אדה"ז ס"י).
כל הקולות כשרים: ר"ה כ"ז, ב.
די גייסטיגע פירער זאלן אויסנוצן: ראה שו"ע אדה"ז סתכ"ט, סוס"ב.
די דאזיגע טעג.. אלע טעג פון יאר: וכמו ראש (השנה) המחי' ומנהיג את כל האברים (ימי השנה) (עטרת ראש בתחלתו).
אין מאטעריעלן לעבן: כי הדין בר"ה לעניני עוה"ז (הרמב"ן הובא בהגמי"י פ"ג מהל' תשובה. לקו"ת דברים נט, ב). וג"ז תלוי בההכתרה וכו' כי עי"ז נמתקים כל הדינין ובאור פני מלך חיים (לקו"ת במדבר עב, ב).
B"H, the days of Selichos, 5723.
Brooklyn, NY.
Shalom u'Vrachah!
The one hundred and fiftieth year since the passing-hilulah of Rabbeinu HaZaken.
To the sons and daughters of Israel in every place—may Hashem be upon you and grant you life—abundant peace and blessing!
The days of Rosh Hashanah—the Yamim Nora'im with which the new year that comes upon us and all Israel for good and blessing begins—fill every Jewish heart with a holy feeling. This feeling of the "awesome days" is much deeper than fear of punishment (fear of a penalty G‑d forbid), etc. The awe that is awakened in these "Yamim Nora'im" is Yirat HaRomemus—the sense of awe that comes from being aware that one is present at and personally participating in the coronation ("crowning") of the King of kings, Hakadosh Baruch Hu; this is the essence of Rosh Hashanah.
The coronation of the Creator as King over all the earth (King of the world), which Jews request and enact on Rosh Hashanah, renews each Jew's personal bond with Hashem; a direct and inner connection for each individual as an individual—not only as part of the community or collective. The coronation is accomplished through each person's personal request that Hashem accept His kingship. Through this, a bond is created: "Anu amekha v'atah malkeinu" (We are Your people and You are our King).
This concept and feeling come especially to expression in prayer: Elokeinu v'Elokei Avoteinu, meloch al kol ha'olam bichvodecha v'hinasei... v'yeda kol pa'ul ki Atah pe'alto... v'yomar kol asher neshama b'apo Hashem Elokei Yisrael Melech u'malchuto bakol mashalah (the entire creation—and especially man with a soul—recognizes and submits to Hashem's royal rule). The prayer underscores this feeling of Yirat HaRomemus, and simultaneously its inevitable consequence—the readiness and desire to fulfill the King's commands.
Therefore, even though Rosh Hashanah introduces the Aseres Yemei Teshuvah and begins these days, we do not say Tachanun or confession for sins on Rosh Hashanah. Because this sense of unity with Hashem through coronation so overtakes a person that no matter how great one's pain over past deeds may be, it is nullified by this dominant feeling of Yirat HaRomemus.
In truth, teshuvah—even in its deeper sense as "returning to one's source"—is fully aligned with Rosh Hashanah's inner content connected to coronation. Only after Rosh Hashanah do further aspects of teshuvah begin: regret for the past and resolve for the future—with confessions and Selichos—as a necessary outcome from Rosh Hashanah's coronation: awareness of renewed connection must awaken a desire to be worthy thereof. This obligates one to remove all obstacles to that bond: transgressions—even unintentional ones.
* * *
Sadly it must be said that due to various reasons there have been years and places where the spiritual elevation of Rosh Hashanah and Aseres Yemei Teshuvah was not properly utilized. The Yamim Nora'im passed by without noticeable change or improvement in daily personal life among some communities or individuals—as should have been expected from every Jew, man or woman. As a result there was also no improvement in communal life.
One main reason for this is not utilizing the elevation and inspiration from Yamim Nora'im in a way that touches oneself personally but rather focusing on matters concerning others. Not infrequently these days are used for general slogans or world problems—"messages" obligating no one specifically nor anyone within their own four cubits. This "satisfies" everyone who then feels justified since Rosh Hashanah encompasses all creation—and there are always general "big issues" needing improvement or change.
Discussing or making resolutions about such lofty world problems—which most decision-makers cannot affect anyway—is an easier excuse not to give necessary attention to one's own personal accounting or daily life (where one's decisions have full effect).
This warning is also emphasized by the mitzvah of shofar—the only unique mitzvah obligatory on Rosh Hashanah. The mitzvah is not comprised of many musical instruments but specifically one simple horn from an animal—and "all sounds are valid in shofar." The shofar underscores that orientation must first be toward oneself—the individual—and focus must be placed on bringing holiness even into simple everyday matters; only then into communal life as part of society.
* * *
May it be His will—Hashem should help every Jew—man or woman—and especially spiritual leaders—to utilize these holy moments and inner soul arousal from Yamim Nora'im not for general world or national problems (as important as those may be—they are not what Rosh Hashanah/Aseres Yemei Teshuvah are about—not for individual nor community), but rather for heeding these days' urgent call—the call to "Crown Me upon you," accepting Hashem as King—one's personal King—and its consequence: teshuvah, prayer, tzedakah—all beginning with oneself then extending outward into community; so that this spiritual awakening illuminates all days throughout the year.
This will bring every Jew to deeper connection with Hashem—a bond expressed in daily life according to Torah and mitzvos. Spiritual improvement will surely bring material improvement too—that it should be a blessed year in every respect.
With blessings for inscription and sealing for a good sweet year revealed good,
Menachem Schneersohn
Summary
The Rebbe teaches that Rosh Hashanah centers on crowning Hashem as King through personal awe (Yirat HaRomemus) rather than fear alone. Real change begins within oneself; only then can it radiate outward to others. Holiness must permeate daily living—not just abstract ideals.