ב"ה, ל"ג בעומר, ה'תשכ"ג
ברוקלין, נ. י.
- שנת המאה וחמישים להסתלקות הילולא של רבנו הזקן - צו אלע חברות פון אגודת נשי ובנות חב"ד איבעראל, און צו די אנטיילנעמער אין דער אכטער יערלעכער קאנווענשאן בפרט ה' עליהן תחיינה
שלום וברכה!
די היי-יאריגע קאנווענשאן פון נשי ובנות חב"ד וועט, ווי אלע חב"ד אונטערנעמונגען דעם יאר, זיכער שטיין אונטער דעם איינדרוק פון דעם 150'טן יארצייט-הילולא פון דעם אלטן רבי'ן, בעל התניא והשלחן-ערוך, דער גרינדער פון דער חב"ד שיטה, לעבנסשטייגער און באוועגונג. ספעציעל - נעמענדיג אין אכט דעם וויכטיגען ארט וואס די אידישע פרוי בכלל, און די חב"ד פרוי בפרט, פארנעמט אין אידישן לעבן.
אין צוזאמענהאנג דערמיט, ווי אויך מיט דעם וואס די קאנווענשאן קומט פאר אין די ספירה-טעג, וויל איך בקיצור איבערגעבען דעם באקאנטן סיפור וועגן איינעם פון דעם אלטן רבי'נס ערשטע חסידים, ר' גבריאל נושא-חן און זיין פרוי מרת חנה רבקה.
* * *
ר' גבריאל, איז געווען פון די אנגעזעענסטע בעלי-בתים אין וויטעבסק, אבער עס זיינן דורכגעגיין שוין פינף און צוואנציק יאר זינט דער חתונה און קיין קינדער האבן זיי ניט געהאט. דאן איז, דורך געוויסע רדיפות וואס ער האט געליטן, האט ער פארלארן זיין פארמעגן. ער האט דעריבער געהאט פיל פארדרוס ווען עס האט זיך געמאכט ביים אלטן רבי'ן אן ענין פון פדיון שבויים און ער, ר' גבריאל, האט זיך נישט געקענט באטייליגען אין דעם מיט דער סומע וואס מען האט אויף עם ארויפגעלייגט. ווען זיין פרוי האט זיך דערוואוסט פון דעם אלעם, האט זי פארקויפט אירע פערל און צירונג פאר וועלכע זי האט באקומען די נויטיקע סומע; זי האט די מטבעות געשייערט ביז זיי האבן געבלישטשעט, און מיט א תפילה אז אויך זייער מזל זאל אויפשיינען האט זי פארפאקט די מטבעות און האט עס געגעבן דעם מאן אוועקצופירן צום אלטן רבי'ן.
אריינקומענדיק צום רבי'ן אין ליאזנא, האט ר' גבריאל אוועקגעלעגט דעם פעקל אויפן טיש און אויף דעם רבי'נס אנווייזונג עס דאן פאנאנדערגעפאקט. די מטבעות האבן אויסערגעוויינליך ליכטיק אויפגעשיינט.
דער אלטער רבי האט זיך פארטראכט און געזאגט: פון דעם גאלד און זילבער און קופער וואס אידן האבן געגעבן אויפ'ן משכן האט קיין זאך ניט געשיינט נאר דער כיור וכנו (האנט-פאס און זיין געשטעל) (וואס איז געווען געמאכט פון די קופערנע שפיגעלעך וואס די אידישע פרויען האבן מיט מסירות-נפש און שמחה געשאנקען פאר דעם משכן).
דערצייל מיר פון וואנעט האסט דו די מטבעות. ר' גבריאל האט געמוזט דערציילן וועגן זיין לאגע און ווי אזוי זיין פרוי חנה רבקה בת ביילא האט געשאפן די געלט.
דער אלטער רבי האט זיך אנגעשפארט אויף זיינע הענד א צייט לאנג אין דביקות, האט דאן אויפגעהייבן די קאפ און האט עם (מיט זיין פרוי) געבענטשט מיט קינדער, אריכות ימים, רייכטום, און אויסער-געוויינליכן נשיאות חן; ער האט געהייסן ר' גבריאל'ן צוצומאכן זיין געשעפט אין וויטעבסק און נעמען האנדלען מיט איידלשטיינער און בריליאנטן. דעם רבי'נס ברכה איז פולקאם מקויים געווארן. ר' גבריאל נושא-חן איז געווארן אן עושר, בא זיי זיינען געבארן געווארן זין און טעכטער א. ז. וו. ער איז נפטר געווארן אין עלטער פון 110 יאר; און זיין פרוי האט עם איבערגעלעבט מיט צוויי יאר.
דערציילענדיג דעם סיפור האט כ"ק מו"ח אדמו"ר אויף דעם געבראכט דעם אלטע'ן רבי'ס תורה, אז דאס וואס עס שטייט בא ספירת העומר (וואס דאס איז דאך די צוגרייטונג צו שבועות - מקבל זיין די תורה) וספרתם לכם - "איר זאלט אייך ציילן", מיינט אויך "איר זאלט דעם לכם - זיך - ליכטיק מאכן" (פון ווארט ספיר, אן איידלשטיין).
* * *
די לערע פון דעם סיפור, צווישן די אנדערע טיפע ענינים אין אים, איז: כאטש די מטבעות פון צדקה זיינען די זעלבע אין צאל און אין ווערט, איז אבער אז מען גיט עס מיט מסירות נפש און שמחה באקומען די זעלבע מטבעות גאר אן אנדער ווערט און אן אנדער ליכטיקייט, און עס מאכט ליכטיק דאס לעבן אפילו אויף דער וועלט, און - אודאי אין דער ליכטיקער וועלט.
דאס גלייכן, פארשטייט זיך, אויך אין צדקה ברוחניות. יעדע ארבעט און טעטיקייט צו פארשפרייטן תורה און מצוות, ווי דאס איז באלויכטן מיט דער ליכטיקייט און ווארעמקייט פון חסידות, וואס דאן טוט מען עס מיט מסירות נפש און שמחה, איז אין צוגאב צו דעם וואס די טעטיקייט גופא איז מיט מער הצלחה, האט עס א פילפאכיקע ווירקונג און ברענגט א גאר באזונדערן זכות.
דער אויבערשטער זאל געבן, אז יעדע איינע פון אייך, בתוך כלל ישראל, זאל דערפילן דעם וספרתם לכם, ווי דער אלטער רבי האט עס דערקלערט, מען זאל ליכטיק מאכן זיך און בא זיך און ארום זיך מיט דער ליכטיקייט פון תורה און מצוות און חסידישער הנהגה ביז אין טאג-טעגלעכן לעבן, וואס דאן וועט זיין ליכטיק אין אלע הינזיכטן, סיי בגשמיות סיי ברוחניות.
מיט א ברכה צו הצלחה אין דאס אלעס אויבענגעשריבענע.
מנחם שניאורסאהן
נדפסה בלקו"ש ח"ד ע' 1300 והושלמה עפ"י צילום האגרת.
באקאנטן סיפור: ראה גם "התמים" חו' ו ע' פט [שיב] ואילך.
B"H, Lag BaOmer, 5723. Brooklyn, NY. The one hundred fiftieth year since the passing (yahrzeit-hilulah) of our Elder Rebbe.
To all chapters of Agudas Nshei U'Bnos Chabad everywhere, and especially to the participants in the eighth annual convention — may Hashem be upon you for life — Shalom u'Vrachah!
This year's convention of Nshei U'Bnos Chabad will, like all Chabad undertakings this year, surely be marked by the impression of the 150th yahrzeit-hilulah of the Alter Rebbe, author of Tanya and Shulchan Aruch, founder of the Chabad approach, lifestyle, and movement. Especially — considering the important role that Jewish women in general, and Chabad women in particular, play in Jewish life.
In connection with this, as well as with the fact that the convention takes place during the days of Sefirah, I would like to briefly relate a well-known story about one of the Alter Rebbe's first chassidim, Reb Gavriel Nosseh-Chen and his wife Mrs. Chanah Rivkah.
Reb Gavriel was one of the most prominent householders in Vitebsk; however, twenty-five years had passed since his wedding and they had not had children. Then, due to certain persecutions he suffered, he lost his wealth. He therefore felt much distress when a matter arose before the Alter Rebbe regarding pidyon shevuyim (redeeming captives), and he could not participate with the sum that was expected from him.
When his wife learned all this, she sold her pearls and jewelry for which she received the necessary sum; she polished each coin until it gleamed brightly, praying that their own fortune should also shine. She packed up these coins and gave them to her husband to bring to the Alter Rebbe.
Entering into Liozna to see the Rebbe, Reb Gavriel placed the package on the table; at the Rebbe's instruction it was then opened. The coins shone with extraordinary brightness. The Alter Rebbe became thoughtful and said: From all the gold, silver, and copper that Jews gave for building the Mishkan (Tabernacle), nothing shone except for the kiyor v’kano (the washbasin and its stand), which were made from copper mirrors donated by Jewish women with self-sacrifice and joy for use in the Mishkan.
The Rebbe asked: Tell me where you got these coins from. Reb Gavriel had to explain his situation and how his wife Chanah Rivkah bas Beila had raised this money.
The Alter Rebbe then leaned on his hands for some time in deep deveikus (spiritual attachment), then lifted his head and blessed him (and his wife) with children, long life, wealth, and extraordinary charm; he instructed Reb Gavriel to close his business in Vitebsk and go into trading precious stones and diamonds. The Rebbe's blessing was completely fulfilled: Reb Gavriel Nosseh-Chen became wealthy; they were blessed with sons and daughters etc.; he passed away at age 110; his wife outlived him by two years.
When telling this story my father-in-law (the Previous Rebbe) brought up a teaching from the Alter Rebbe: Regarding Sefiras HaOmer (which is preparation for Shavuos — receiving Torah), it says "U'Sfartem Lachem" — "You shall count for yourselves," which also means "You shall make yourselves luminous" (from "sapir," a precious stone).
The lesson from this story — among its many deep ideas — is: Although charity coins are identical in number and value, when given with self-sacrifice and joy those same coins acquire an entirely different value and radiance; they illuminate one's life even in this world — certainly so in the World of Light above. Similarly applies to spiritual charity: every effort to spread Torah and mitzvos when illuminated by chassidus' warmth is done with self-sacrifice and joy; not only does such activity itself meet greater success but it brings a unique merit.
May Hashem grant that each one of you — among all Israel — fulfill "U'Sfartem Lachem" as explained by the Alter Rebbe: making oneself luminous within oneself and around oneself with Torah's light, mitzvos', chassidic conduct even into daily life — then there will be light in every respect both materially and spiritually.
Summary
Giving tzedakah or performing mitzvos with self-sacrifice and joy elevates both action and person far beyond their material value. Acts infused with chassidic warmth bring unique blessings into our lives — illuminating ourselves and our surroundings physically and spiritually.