ב"ה, י"א ניסן, ה'תשכ"ח
ברוקלין, נ.י. — אל בני ובנות ישראל אשר בכל מקום ומקום — ה' עליהם יחיו
שלום וברכה!
יעדע זאַך אין תורה, אפילו אַ פרט, און אַודאי אַ פרט פון אַזאַ
כללות'דיגן
ענין ווי יציאת מצרים, האָט אַ ספּעציעלע באַדייטונג און ספּעציעלע אָנווייזונגען.
דערציילט אונז די תורה, אַז איידער די אידן זיינען אַרויס פון מצרים, האָט זיי דער אויבערשטער געגעבן פאַרשידענע מצוות: אַ טייל פון זיי האָט מען געדאַרפט מקיים זיין זייענדיג נאָך אין מצרים; אַ טייל פון זיי – מקיים צו זיין שפּעטער.
צווישן די מצוות וועלכע זיינען אָנגעזאָגט געוואָרן אין מצרים איז פאַראַן איין מצוה וואָס טיילט זיך אויס דערמיט וואָס זי איז באַשטימט געוואָרן אַלס אַ ספּעציעלער "אות" – אַ צייכן און דערמאָנונג – פון דעם גאַנצן ענין פון יציאת מצרים, און האָט געדאַרפט דינען אַלס אַזעלכע ניט נאָר אין אַ באַשטימטער צייט פון יאָר, נאָר אין
אַלע
וואָכנטעג פון אַ גאַנץ
יאָר
,
דאָס איז די מצוה פון
תפלין
.
דערפון איז פאַרשטאַנדיק, אַז די פאַרבינדונג פון מצות תפלין מיט יציאת מצרים איז
אַ
גאָר ברייטע און טיפע. און
אפילו
אין פאַרגלייך צו דעם חג הפסח מיט אַלע זיינע איינצלהייטן – זיינען זיי דאָך נאָר אין די טעג פון פסח, אָבער דער געדיינקען און
איבערלעבן
יציאת מצרים דאַרף דאָך זיין טאָג
טעגליך
, און דאָס ווערט פאַרצייכנט
לאות
על ידך ולזכרון בין עיניך
(אַלס אַ צייכן אויף דיין האַנט און פאַר אַן אָנדענקונג צווישן דיינע אויגן) – אין די (
אַלע
וואָכנטעג פון אַ גאַנץ יאָר) תפלין.
* * *
ווי אַלע ענינים פון תורה און מצוות, האָט אויך די ספּעציעלע באַדייטונג פון מצות תפלין מערערע דערקלערונגען, און אויף איינע פון זיי וויל איך זיך דאָ אָפּשטעלן.
דער ענין פון יציאת מצרים איז געווען די באַפרייאונג פון פאַרשקלאַפונג, אָנהויבנדיג מיט דעם איינפאַכן זין פון דעם וואָרט – פון פיזישע צוואַנגס-אַרבעט (עבודת פרך),
ביז
צו דעם טיפסטן זין פון
גייסטיגער
באַפרייאונג, באַפרייאונג פון "מצרים" (מצרים וגבולים) – פון אַלע באַגרענצונגען און באַשרענקונגען וועלכע האַמען די נשמה; ביז עס אַנטפּלעקט זיך דער
עצם מהות
פון דעם אידן, סיי אַלס יחיד און סיי אַלס פאָלק,
וואָס דער עצם מהות פון אַ אידן איז דאָך, ווי דער אויבערשטער זאָגט:
בנים
אתם לה' אלקיכם
– "איר זייט קינדער צו ג-ט אייער ג-ט". וואָס דערמיט ווערט געמיינט ניט נאָר די נשמה ווי זי איז איידער זי גייט אַראָפּ אויף דער וועלט, נאָר אויך אַ איד ווי ער איז אין עולם הזה, אַ נשמה מיט אַ גוף און מיט אַלע זייערע אייגענשאַפטן.
* * *
דער באַגריף פון
בנים למקום
– דעם אויבערשטנ'ס קינדער – מיינט צווישן אַלעם, אַז פּונקט ווי דער אויבערשטער איז אַ מושל ושולט (הערשער און געוועלטיגער) איבער דער וועלט און אַלץ וואָס איז אין וועלט, אַזוי דאַרף אַ איד – אין אַלע ענינים וועלכע זיינען פאַרבונדן מיט זיין זיין אַ
איד
, מיט אידישקייט – זיין אַ הערשער איבער וועלט און ניט נאָר באַ "יום-טוב'דיגע געלעגנהייטן" נאָר אויך אין זיין טאָג-טעגלעכן לעבן. דאָס דאַרף זיין
בפועל
ממש – פאַקטיש און אין אַן אַנטפּלעקטער פאָרם. דאָס הייסט, אַז ניט נאָר וואָס אַ איד דאַרף ניט נתפעל און ניט באַאיינפלוסט ווערן פון דער וועלט אַרום אים, נאָר, אדרבה, ער דאַרף
הערשן
און געוועלטיגען – אין אַלעם וואָס געהערט צו אידישקייט – איבער אַלע ענינים פון וועלט.
דאָ שטעלט זיך באַלד איין איינפאַכע און שטאַרקע פראַגע: ווי קען מען דאָס פאַרלאַנגען פון
יעדן
אידן, און ווי קען ער דאָס דערגרייכן?
איז דער ענטפער אויך אַן איינפאַכער: וויבאַלד ער איז דעם אויבערשטנ'ס אַ קינד, האָט אים דער אויבערשטער געגעבן ספּעציעלע
ג-טלעכע און
איבער
-נאַטירלעכע כוחות –
וואָרום דאָס זעט מען דאָך אפילו אין דעם משל פון קינדער און עלטערן, וואָס קינדער נעמען איבער,
אין
אַ נאַטירלעכן אופן, אייגנשאַפטן און כאַראַקטער-שטריכן פון זייערע עלטערן, און עלטערן גיבן דאָס איבער צו קינדער. אין נמשל – ווי אידן זיינען
בנים למקום
– איז דאָס נאָך אין אַ פיל טיפערער פאָרם, ווי דער אַלטער רבי, בעל התניא והשלחן-ערוך,
דערקלערט
, אַז אין משל פון עלטערן און קינדער זיינען דאָך די קינדער אַ מציאות פאַר זיך, נאָר ענג און טיף פאַרבונדן מיט עלטערן; אין נמשל אָבער – ווי אידן זיינען
בנים למקום
– זיינען אידן שטענדיג, און דורך תורה און מצוות אויך אין אַן אַנטפּלעקטער פאָרם, ניט קיין מציאות פאַר זיך, נאָר אינגאַנצן בטל צום אויבערשטן – זייער גאַנצע מציאות איז דורכפירן דעם אויבערשטענ'ס רצון – כעבד
וכבן
(ווי אַ קנעכט און ווי אַ קינד).
וואָס
יציאת
מצרים האָט דאָך אויך אַרויסגעבראַכט און אַנטפּלעקט
כי לי בני ישראל עבדים עבדי הם אשר הוצאתי אותם מארץ מצרים
(וואָרום צו מיר זיינען די אידן קנעכט, מיינע קנעכט זיינען זיי וואָס איך האָב זיי אַרויסגעפירט פון לאַנד מצרים).
איז ווען אַ איד ברענגט אַרויס אָט די ג-טלעכע כוחות אין דער פולער מאָס, ביז זיי נעמען אַדורך זיין גאַנצן וועזן, ניט נאָר זיינע מעשים, נאָר אויך זיין ריידן און דענקען – גיט דאָס אים די מעגלעכקייט צו זיין אַ הערשער און געוועלטיגער איבער אַלע ענינים פון דער וועלט אַרום אים.
* * *
און דאָס איז דער ענין פון מצות תפלין, ווי עס ווערט דערקלערט אין פיל ערטער, ביז אין דער קלאָרסטער און קאָנצענטרירסטער פאָרם אין שלחן-ערוך:
אַז בשעת אַ איד לעגט
תפלין
דאַרף ער מכוון זיין, אַז דער אויבערשטער האָט אונז אָנגעזאָגט צו לעגן תפלין אויף דער האַנט אַנטקעגן האַרצן, און אויפן קאָפּ אַנטקעגן מוח "כדי שנזכור נסים ונפלאות שעשה
עמנו
. . ואשר לו הכח והממשלה לעשות בעליונים ובתחתונים כרצונו" (כדי מיר זאָלן געדיינקן די נסים און וואונדער וואָס ער האָט געטאָן
מיט אונז
. . און אַז ער האָט די קראַפט און הערשאַפט צו טאָן וואָס ער וויל אין די אויבערשטע און אונטערשטע וועלטן) "
וישעבד להקב"ה הנשמה שהיא במוח וגם תאות ומחשבות לבו לעבודתו יתברך
" – און מאַכן אונטערוואַרפן ווי אַ עבד צום אויבערשטן די נשמה וואָס איז אין מוח, און אויך די נייגונגען און געדאַנקן פון האַרצן, צו דינען דעם אויבערשטן, וואָס דער מוח (פאַרשטאַנד) און האַרץ (געפיל) פירן דאָך אָן מיט אַלע מעשים, דיבורים און מחשבות פונם מענטשן. און דאַמאָלס איז דאָך – עבד מלך
כמלך
(דעם קעניג'ס קנעכט איז (האָט די קראַפט) ווי דער קעניג),
איז דורך דעם עבד ובן המלך ווערן דורכגעפירט בפועל דער כח וממשלה לעשות בעליונים ובתחתונים כרצונו – העכער פון אַלע בעגרענצו[נ]ג[ע]ן, יציאת מצרים אין דער פולער מאָס.
* * *
דער אויבערשטער זאָל געבן, אַז דורך מקיים זיין דעם ענין פון יציאת מצרים בחג הפסח און אין אַלע טעג פון אַ גאַנץ יאָר, ווי אויבנדערמאָנט, זאָל מען זוכה זיין צו דער אמת'ער און פולשטענדיגער באַפרייאונג פון איצטיגן גלות, גלות הגוף און גלות הנשמה, בחסד וברחמים, בשובה
ונחת
דורך משיח צדקנו בקרוב ממש.
בברכת חג הפסח כשר ושמח,
מנחם שניאורסאהן
B"H, 11 Nissan, 5728.
Brooklyn, NY.
To the sons and daughters of Israel in every place—may Hashem be upon them and grant them life.
Shalom u'Vrachah!
Every matter in Torah, even a detail—and certainly a detail of such a fundamental concept as the Exodus from Egypt—has special significance and unique directives. The Torah tells us that before the Jews left Egypt, Hashem gave them various mitzvos: some to be fulfilled while still in Egypt; others to be fulfilled later. Among the mitzvos commanded in Egypt is one that stands out because it was designated as a special sign—a symbol and reminder—of the entire concept of the Exodus from Egypt, and it was meant to serve as such not only at a specific time of year but on all weekdays throughout the year: this is the mitzvah of tefillin. From this it is understood that the connection between the mitzvah of tefillin and the Exodus from Egypt is very broad and deep. Even compared to Pesach with all its details—which are only during Pesach—the remembrance and reliving of the Exodus must be daily, and this is marked as "l'ot al yadecha u'lzicharon bein einecha" (as a sign on your hand and as a remembrance between your eyes)—in tefillin (on all weekdays throughout the year).
Like all matters of Torah and mitzvos, the special significance of tefillin has multiple explanations, and I wish to focus here on one of them. The concept of the Exodus from Egypt was liberation from enslavement—beginning with its simple meaning: physical forced labor (avodat parech), up to its deepest meaning: spiritual liberation—freedom from Mitzrayim (limitations and boundaries)—from all constraints that restrict the soul; until the very essence of a Jew is revealed, both as an individual and as a people. The essence of a Jew is—as Hashem says: "Banim atem laHashem Elokeichem" (You are children to Hashem your G‑d). This refers not only to the soul before it descends into this world but also to a Jew as he exists in this world—a soul with a body and all their characteristics.
The concept of "banim laMakom"—G‑d's children—means above all that just as Hashem is ruler over the world and everything in it, so too must a Jew—in all matters connected with his Jewish identity—be sovereign over worldly matters; not only on festive occasions but also in daily life. This must be actualized—in practice and openly. That is, not only should a Jew not be affected or influenced by the world around him; on the contrary, he should rule—in everything related to Judaism—over all worldly matters.
This immediately raises a simple yet powerful question: How can this be demanded from every Jew? And how can he achieve it? The answer is also simple: Since he is G‑d's child, Hashem gives him special G‑dly and supernatural powers—for we see even in the analogy of children and parents that children naturally inherit traits from their parents, who pass these on to their children. In our case—as Jews are "banim laMakom"—this occurs on an even deeper level. As explained by the Alter Rebbe, author of Tanya and Shulchan Aruch: In the analogy of parents and children, children are their own entity but closely connected with their parents; whereas in our case—as Jews are G‑d's children—they are always (and through Torah and mitzvos also openly) not an independent entity but completely nullified before Hashem—their entire being is to fulfill His will—as both servant and child. The Exodus also brought out and revealed "ki li bnei Yisrael avadim avadai hem asher hotzeiti otam me'eretz Mitzrayim" (For unto Me are Bnei Yisrael servants; they are My servants whom I brought out from Egypt). When a Jew brings out these G‑dly powers fully until they permeate his entire being—not just his actions but also his speech and thought—it gives him the ability to rule over all aspects of his surrounding world.
This is also the concept behind tefillin as explained in many places—and most clearly concentrated in Shulchan Aruch: When a Jew puts on tefillin he must have in mind that Hashem commanded us to put tefillin on our hand opposite our heart, and on our head opposite our mind so that we remember miracles He did for us...and that He has power and sovereignty to do whatever He wishes above and below according to His will (so we remember miracles He did for us...and that He has power and sovereignty over upper and lower worlds). And we should subjugate like a servant before Hashem—the soul which is in one's mind—and also one's desires and thoughts of heart—to serve Him; since mind (intellect) and heart (emotion) direct all actions, speech, thoughts. Then indeed—"eved melech k'melech" (the king's servant has power like the king); thus through being both servant and child of the King one actually fulfills "koach u'memshalah la'asot ba'elyonim u'vatachtonim kirtzono" (power/sovereignty above/below according to His will)—beyond all limitations: true Exodus from Egypt.
May Hashem grant that by fulfilling this aspect of Exodus during Pesach—and throughout every day of the year as mentioned—we merit true complete redemption from current exile—exile both physical body/exile of soul—with kindness/compassion—in repentance/tranquility through Moshiach Tzidkeinu speedily now.
Summary
The Rebbe teaches that putting on tefillin daily connects us deeply with spiritual liberation—the essence of leaving personal limitations behind—and empowers each Jew with G‑dly strength for mastery over worldly challenges every single day.