ב"ה, י"ג מנחם אב, תש"ט
מר ברוך ליטוין שי'
שלום וברכה!
אייער בריף פון נאך שבועות האב איך ערהאלטן. און ווי אפגערעדט אין סוף פון מיין ערשטן בריף צו אייך, דארפט איר ניט פאראיבל האבן, וואס איבער דער ארבעט אין "מרכז לעניני חנוך" און "מחנה ישראל" האט זיך פארהאלטן מיין ענטפער.
מיך וואונדערט, וואס איר דערמאנט גארניט אין אייער בריף וועגן אייער פארטשריט אין לערנען פאר זיך און אויך ברבים. מסתם וועט איר שרייבן וועגן דעם צום נעכסטן מאל. און דער עיקר - עס זאל זיין גוטע נייעס אין דעם צו אנשרייבן.
איר שרייבט אז אזוי ווי די לאגע פון אידישקייט אין אייער שטאט און אין די ארומיקע שטעט איז ניט קיין גוטע זייט איר... אריינגעפאלן אין עצבות!
רעכנט איר אז דאס איז אן עצה און מיטל צו פארריכטן די לאגע?
זיכער ווייסט איר, אז דער אלטער רבי שרייבט אין תניא - פרק כ"ו - אז, פארקערט, דורך עצבות ווערט מען נאך אפגעשוואכט אין דער מלחמה וואס יעדער איד דארף פירן מיט זיין אייגענעם יצר הרע, און בכלל מיט דעם רע וואס אין דער וועלט.
און אויב ער זאט, אז דער שונא שטארקט זיך חס ושלום, דארף ער פון זיין זייט ווערען נאכמער ענערגישער און זוכן נאך וועגן און עצות ווי עם צו מנצח זיין, און געדיינקענדיק דעם אויבערשטנ'ס הבטחה, אז את רוח הטומאה אעביר מן הארץ, און וראו כל בשר יחדיו כי פי ד' דבר - דאס אליין דארף געבן מוט און שטארקייט, יעדערן פון אונז, אויף אנצופירען די מלחמה, זיין מלחמה, אויף דעם טייל פראנט וואו ער געפינט זיך, און וויסן אז יעדער פעולה טובה זיינע גייט ניט פארלארן, און אויב אפילו ער זעט עס ניט מיט זיינע פליישיגע אויגן, איז מיט יעדע מחשבה דבור או מעשה טוב מאכט ער ליכטיקער די ארומיקע פינסטערניש און איז מקרב די גאולה האמתית.
די "דריי וואכן" און די "נייען טעג" וואס זיינען ערשט פארביי, וואס זיי, לכאורה, בריינגען עצבות, ענטהאלטן אין זיך אויך אן אנדייטונג פון האפנונג און נחמה. אונזערע נביאים האבן אונז אויך צוגעזאגט, אז די טרויעריקע צייט פון שבעה עשר בתמוז ביז תשעה באב וועט פארוואנדלט ווערן אין א צייט פון שמחה ווען משיח צדקנו וועט קומען במהרה בימינו אמן.
אין די אמאליקע צייטן, ווען דער בית המקדש איז געשטאנען על מכונו, איז דער גשמיות'דיקער בנין פון האלץ און שטיין געווען אויך דער סימבאל פון דעם רוחניות 'דיקן בית המקדש פון און אין אידישן פאלק. דער גשמיות'דיקער בית המקדש האט געקענט האבן א קיום בלויז אזוי לאנג ווי דער רוחניות'דיקער בית המקדש האט עקזיסטירט.
ווען דער ערשטער בית המקדש איז חרוב געווארן - דער גייסטיקער דורכ'ן אידישן פאלק אליין, און דער פיזישער באלד נאכדעם דורך נבוכדנאצר מלך בבל - האט אונזער פאלק אין גלות בבל געהאט א דאפלטע אויפגאבע: ערשטנס, צוריק-אויפשטעלן דעם רוחניות'דיקן בית המקדש, און דאן דעם גשמיות'דיקן בנין, דעם בית שני. דער צווייטער בית המקדש האט זיך אויך געהאלטן אזוי לאנג ווי די רוחניות'דיקע טייל דערפון האט זיך געהאלטן, און מיטן חורבן פון דער גייסטיקער טייל איז אויך דער קערפערליכער טייל פון בית המקדש אומפארמיידליך חרוב געווארן.
אבער בנוגע דעם דריטן בית המקדש, האט אונז השי"ת אנגעזאגט, אז אונזער אויפגאבע איז הויפטזעכליך - און לויט פיל מיינונגען, אויסשליסליך - צו צוריק-אויפבויען דעם רוחניות'דיקן טייל אליין. דער אויבערשטער אליין וועט באזארגן די קערפערליכע טייל. לויט דער מיינונג פון רש"י תוספות א. א., וועט דער דריטער בית המקדש זיין בידי שמים.
דערפאר אבער מוז דער רוחניות'דיקער בית המקדש געבויט ווערן דורך אונזערע אנשטריינגונגען, דורך תשובה, תורה ומצוות. יעדער גייסטיקער "ציגל" וואס יעדער איד שאפט, קען שוין קיינמאל ניט צושטערט ווערן, און דער פראצעס פון לייגן די דאזיקע גייסטיקע "ציגל" האט זיך אנגעהויבן אין דעם זעלבען מאמענט ווען די לעצטע טייל פון בית המקדש שני איז געשטאנען אין פלאמען. אט דאס איז איינע פון די טיפערע באדייטונגען פון מדרש-סיפור (איכה-רבה) אז אין דעם מאמענט פון חורבן בית-המקדש איז געבארן געווארן משיח.
די הויפט טיילן פון בנין פון גייסטיקן בית המקדש וואס די אידן דארפון בויען אין דעם לאנגען פינסטערן גלות איז שוין אויפגעשטעלט געווארן דורך די פריערדיקע דורות פון די גייסטיקע ריזן פון אונזער פאלק. אונז איז געבליבן בלויז צו פארענדיקן א קלענערן טייל. אבער אונזער חלק מוז זיין דורכגעדרונגען מיט דער זעלבער קדושה פון די פריערדיקע דורות.
דער "בכן" דערפון איז, אז מיר זאלן זיין דרוכגעדרונגען מיט דעם געדאנק, דאס יעדע פעולה טובה על פי תורה וואס מיר טוען אין אונזער טאג-טעגליכן לעבן, ווי גרויס אדער קליין אט די פעולה זאל זיך אויסדוכטן אין אונזערע פליישיקע אויגן, לייגן מיר דערמיט איינע פון די לעצטע "ציגל" אין דעם אייביקן בית המקדש פאר אונזער פאלק און פאר דער וועלט בכלל, און דורך דעם פירן מיר דורך אונזער חלק אין דעם גייסטיקן בית המקדש און אין גשמיות'דיקן בית המקדש וואס וועט אויפגעשטעלט ווערן באלד דערנאך, במהרה בימינו.
השי"ת זאל געבן מיר זאלן אלע זוכה זיין צו בנין בית המקדש אויך הגשמי במהרה בימינו אמן.
באיחולי כט"ס
הרב מנחם שניאורסאהן
מהעתק המזכירות.
ברוך ליטוין: אגרות נוספות אליו - לעיל תעה, ובהנסמן בהערות שם.
B"H, 13 Menachem Av, 5709.
Mr. Baruch Litvin sheyichyeh
Shalom u'Vrachah!
I received your letter from after Shavuos. As I mentioned at the end of my first letter to you, you should not take offense that my response regarding the work in "Merkaz L'Inyanei Chinuch" and "Machane Yisrael" was delayed.
I am surprised that you did not mention anything in your letter about your progress in learning both privately and publicly. Presumably, you will write about this next time. Most importantly—may there be good news to report on this matter.
You write that since the state of Judaism in your city and surrounding towns is not good, you have fallen into sadness! Do you think this is a solution or means to improve the situation? Surely you know that the Alter Rebbe writes in Tanya (chapter 26) that on the contrary, through sadness one becomes even weaker in the battle every Jew must wage with his own yetzer hara and generally with the evil in the world. And if he sees that the enemy is strengthening himself G‑d forbid, he must become even more energetic and seek new ways and strategies to overcome him—remembering Hashem's promise: "Et ruach hatumah aavir min haaretz" (I will remove the spirit of impurity from the land), and "Vera'u kol basar yachdav ki pi Hashem diber" (All flesh will see together that the mouth of G‑d has spoken)—this alone should give courage and strength to each of us to wage our battle on our part of the front where we find ourselves, knowing that every good action is never lost; even if he does not see it with his physical eyes, with every good thought, word or deed he makes his surroundings brighter and brings closer the true redemption.
The "Three Weeks" and "Nine Days" which have just passed—which seemingly bring sadness—also contain a hint of hope and comfort. Our prophets also promised us that this sorrowful period from Shiva Asar b'Tammuz until Tisha B'Av will be transformed into a time of joy when Moshiach Tzidkeinu will come speedily in our days, Amen.
In earlier times when the Beis HaMikdash stood in its place, its physical structure of wood and stone was also a symbol of the spiritual Beis HaMikdash within and among the Jewish people. The physical Beis HaMikdash could exist only as long as its spiritual counterpart existed. When the first Beis HaMikdash was destroyed—the spiritual aspect by our people themselves, then physically soon after by Nevuchadnezzar king of Bavel—our people in Babylonian exile had a double task: first to rebuild the spiritual Beis HaMikdash, then its physical structure—the Second Temple.
The Second Beis HaMikdash also lasted only as long as its spiritual component endured; with its spiritual destruction came inevitably its physical destruction as well. But regarding the Third Beis HaMikdash, Hashem has told us that our main—and according to many opinions exclusive—task is to rebuild only its spiritual aspect; Hashem Himself will provide for its physical part. According to Rashi Tosafos etc., the Third Beis HaMikdash will be built by Heaven.
Therefore, however, it is up to us to build its spiritual aspect through our efforts—through teshuvah, Torah and mitzvos. Every spiritual "brick" each Jew creates can never be destroyed; this process began at the very moment when the last part of Beis HaMikdash Sheini stood in flames. This is one of the deeper meanings of the Midrash (Eicha Rabbah) which says that at the moment of Churban Beis HaMikdash Moshiach was born.
The main parts of building this spiritual Beis HaMikdash have already been established by previous generations—the spiritual giants among our people. We are left only to complete a smaller portion—but our part must be permeated with the same holiness as those earlier generations.
The practical outcome is: we should be permeated with awareness that every good action according to Torah we do in our daily life—no matter how great or small it may seem in our physical eyes—we are thereby laying one of the final "bricks" in this eternal Beis HaMikdash for our people and for all humanity; through this we fulfill our part both in building its spiritual aspect and preparing for its physical rebuilding which will follow immediately thereafter speedily in our days.
May Hashem grant that we all merit also building the physical Beis HaMikdash speedily in our days, Amen.
Summary
The Rebbe teaches that sadness weakens one's ability to improve oneself or one's surroundings. Every positive act adds an eternal 'brick' to rebuilding holiness for all Israel; perseverance brings both personal growth and collective redemption closer.