ב"ה
, יום — ה' — ראש חודש ניסן, ה'תשל"ב
ברוקלין, נ.י. אל בני ובנות ישראל בכל מקום שהם ה' עליהם יחיו
שלום וברכה!
פסח, דער
ערשטער
און הויפּט פון אַלע ימים-טובים, פאַרנעמט אַ צענטראַלן אָרט אין אידישן לעבן. דער אינהאַלט פון דעם יום-טוב: די
באַפרייאונג
און אויסדערוויילונג פון אידישן פאָלק, כדי צו ווערן אַ תורה-פאָלק; דער אופן פון דער באַפרייאונג: דורך אָפענע נסים, וואָס האָט
באַשטעטיגט
קלאָר און דייטלעך, אַז דער אויבערשטער איז ניט נאָר דער באַשעפער פון דער וועלט, נאָר אויך דער
בעל-הבית
פון דער וועלט, און אַז די ג-טלעכע השגחה דערגרייכט אַלע פרטים און פרטי-פרטים פון דעם גאַנצן באַשאַף – דאָס איז דאָך "דער
גרויסער
יסוד און פעסטער זייל פון אונזער תורה און אונזער גלויבן". דעריבער
דערמאָנען
מיר דעם ענין פון
יציאת-מצרים
אין אונזערע תפילות אַלע טאָג, און מערערע מאָל אַ טאָג, כדי אַז די דאָזיגע גרונט-פּרינציפּן פון אונזער גלויבן זאָלן באַלייכטן און
דורכדרינגען
אונזער טאָג-טעגלעכן לעבן.
דערפון איז פאַרשטאַנדיג, אַז דער יום-טוב פסח, אין אַלע זיינע פרטים, ברענגט אַרויס עיקר'דיגע און כללות'דיגע שטריכן וואָס זיינען פאַרבונדן מיט אידן, תורה און אידישקייט, און דינען אַלס יסודות'דיגע אָנווייזונגען אין טאָג-טעגלעכן לעבן פון דעם כלל און פון דעם פרט.
***
תורה, אידן און אידישקייט בכלל, ווי גערעדט מערערע מאָל, זיינען ניט קיין באַזונדערע זאַכן, ס'זאָל הייסן, אַז אַ איד פאַרבינדט זיך מיט תורה און לעבט אַן אידישן לעבן פון צייט צו צייט אָדער אין באַשטימטע צייטן; נאָר זיי אַלע זיינען
איין
זאַך. מיט אַנדערע ווערטער:
אין
יעדן פרט פון זיין וועזן, סיי בנוגע זיין גוף און סיי בנוגע זיין נשמה, און אין אַלע פרטים פון זיין טעגלעכן לעבן, דאַרף אַ איד זיין דורכגעדרונגען מיט תורה און אידישקייט.
איינע פון די נקודות אין דעם איז: פּונקט ווי די תורה נעמט אַרום די גאַנצע וועלט, און ווי אונזערע חכמים זכרונם לברכה דריקן זיך אויס, אַז די
תורה
איז דער ג-טלעכער "בוי-פּלאַן" פון דער גאַנצער בריאה מיט אַלע אירע איינצעלהייטן, אַזוי אויך אַ איד, אויך אַלס
אַ
יחיד, איז דורך זיין תורה אידישן לעבן, האָט אַ שייכות צו דער גאַנצער וועלט. דאָס מיינט, אַז אַ איד דאַרף זיך
באַמיען
און קען טאָן און אויפטאָן, אַז ניט נאָר ער אַליין זאָל זיין בשלימות, נאָר אַז אויך די וועלט זאָל זיין אַ שלימות'דיגע. און דאָס טוט ער אויף דירעקט און אומדירעקט – דורך אַ פולן און אומפּאַסנדן תורה-לעבן, ווייזנדיג דערביי אַ לעבעדיקן ביישפּיל ווי מ'דאַרף זיך אויפפירן אין טאָג-טעגלעכן לעבן, ביז אַז ער ווערט
"לאור
גויים" – אַ באַלייכטער און וועג-ווייזער אויך פאַר אַלע פעלקער.
וויסנדיג אויף ווי ווייט זיין פּערזענלעכע הנהגה אין טעגלעכן לעבן איז נוגע פאַר זיין אייגענער שלימות און פאַר דער שלימות פון זיין משפחה און פון דעם גאַנצן אידישן פאָלק, ביז שלימות פון דער גאַנצער וועלט, גיט דאָס ספּעציעלע מוט און כחות איבערצוקומען אַלע שוועריקייטן, וואָרום וואָס פאַר אַ באַטרעף קענען זיינע שוועריקייטן האָבן לגבי די דערגרייכונגען אין אַזאַ פאַרנעם.
***
אויב אין פאַרשידענע תקופות האָט מען געדאַרפט זוכן און אַרויסברענגען אין אַן אָפענער פאָרם די תכונה פון אַ אידן אויך "לאור גויים", האָט דאָס אָבער געדאַרפט אָפען און קלאָר ליכטיג אַרויסגעבראַכט ווערן אין דער צייט פון דער
"געבורט"
און אָנהויב פון אידן –
בצאת
ישראל ממצרים, אין אַן אופן עס זאָל דערגרייכן אַלע פעלקער און אין אַן ענין וואָס נעמט אַרום זייער גאַנצן לעבן.
דאַן זיינען אידן געווען אַרומגערינגלט ווי
איינגעשלונגען
צווישן גויים, און ווי תורה זאָגט:
לקחת לו גוי מקרב גוי
, דער אויבערשטער האָט אַרויסגענומען דעם אידישן פאָלק פון אינצווישן (מקרב) אַ
פאָלק
וואָס האָט געהאַט די מאַכט, אַרומגענומען אַלע פעלקער.
און דער ערשטער ג-טלעכער געבאָט
צום
גאַנצן אידישן פאָלק און דאַן צו יעדער יחיד גלייך אין אָנהויב פון דעם
חודש
הגאולה, ראש חודש ניסן, איז געווען:
משכו
וקחו לכם צאן למשפחותיכם ושחטו הפסח
– "ציט (זיך צוריק פון עבודה-זרה) און נעמט אייך שאָף פאַר אייערע משפחות און שעכט דעם (קרבן) פסח".
מען איז אָנגעזאָגט געוואָרען צו נעמען אַ שעפּס, וואָס איז געווען די עבודה-זרה פון מצרים, און וואָס עבודה-זרה איז דאַן געווען דער יסוד פונם גאַנצן לעבנס-שטייגער אין מצרים און אין דער גאַנצער וועלט, און שעכטן די עבודה-זרה.
און ס'איז
אָנגעזאָגט
געוואָרן דאָס צו טאָן פאַר אַלעמען אין די אויגן, אַז אַלע זאָלן וויסן דערפון און פרעגן. און די אידן האָבן
זיי
אויפגעקלערט,
דערמיט האָט מען אויך אָנגעוויזן אידן און דורך זיי (אַלס אור גוים) צו אַלע פעלקער אַז אַן אמת'ע גאולה פון קערפּערלעכער פאַרשקלאַפונג מוז זיין פאַרבונדן מיט דער גאולה פון גייסטיגער פאַרשקלאַפונג.
***
אַריינטראַכטנדיג זיך אין דעם אינהאַלט פון דעם יום טוב פסח, יעדן יאָר ווען עס קומען די טעג פון צוגרייטונג צו פסח און נאָך מער אין די טעג פון פסח אַליין, וואָס
חוקת
עולם תחגוהו און שבעת ימים – אַן אייביגער געזעץ וואָס נעמט אַרום אַלע זיבן טעג פון דער וואָך, דעם טאָטאַלן לעבן פון אַ אידן אין יעדן צושטאַנד אין וועלכן ער געפינט זיך,
ווערן אָפּגעפרישט, און אין אַ פאַרשטאַרקטער פאָרם, אַלע איינצלהייטן פון
יציאת מצרים
וואָס אַ איד דאַרף פאַרווירקלעכן אין לעבן, וואָס די נקודה דערפון איז:
משכו
– אין דעם קו פון
סור מרע
– אָפּוואַרפן יעדער עבודה-זרה
ובפרט
די וואָס הערשט אין זיין צייט און זיין אָרט.
וקחו לכם
– אין דעם קו פון
ועשה טוב
– ניט קוקנדיג ווי זיין פריערדיגער אַרט לעבן איז געווען, צו נעמען זיך אויף אַ נייעם וועג, דער וועג פון אמת'ע חירות, וואָס דאָס איז דער וועג פון תורה ומצות
(חרות
על הלוחות
), און טאָן דאָס אָפן און מיט שטאָלץ,
ביד רמה
, ביז דאָס וועט האָבן די טיפסטע ווירקונג איבערצומאַכן די וועלט אַרום – אור גויים.
און דאָס ברענגט צו דער גאולה פרטית, איבערצוקומען און באַפרייען זיך פון אַלע שוועריקייטן וואָס שטערן צו דערגרייכן די אייגענע שלימות; און די
גאולה פרטית
ווערט אַ צוגרייטונג און אַ טייל פון דער
גאולה כללית
, די פולשטענדיגע אמת'ע גאולה פון גאַנצן אידישן פאָלק, וואָס דאַן וועט די גאַנצע וועלט באַקומען איר אמת'ן און שלימות'דיקן תיקון, אין דעם קו פון
משכו
–
להעביר
גילולים מן הארץ (מאַכן פאַרשווינדן די עבודה-זרה'ס פון דער ערד) און אין דעם קו פון
קחו
– אַז עס וועט מקויים ווערן די
נבואה
והלכו גויים לאורך (די פעלקער וועלן נאָכגיין דיין ליכט),
אין
דער צייט ווען עליך יזרח הוי' וכבודו עליך יראה (עס וועט אויפשיינען אויף דיר דער אויבערשטער און זיין כבוד וועט אויף דיר געזען ווערן),
בביאת משיח צדקנו – און לויט דער תפלה פון דוד מלך ישראל
נעים
זמירות ישראל אין נאָמען פון אַלע אידן און פון יעדער אידן:
הוי'
לעזרתי
חושה
. . אלקים חושה לי –
במהרה
בימינו ממש.
בברכה לחג הפסח כשר ושמח,
מנחם שניאורסאהן
B"H, Day — Thursday — Rosh Chodesh Nissan, 5732.
Brooklyn, NY.
To the sons and daughters of Israel wherever they are. May Hashem be upon them and grant them life.
Shalom u'Vrachah!
Pesach, the first and foremost of all festivals, occupies a central place in Jewish life. The essence of this festival is the liberation and selection of the Jewish people to become a nation of Torah; the manner of this liberation was through open miracles that clearly demonstrated that the Almighty is not only the Creator but also the Master of the world. Divine providence extends to every detail and sub-detail of all creation—this is a great foundation and firm pillar of our Torah and our faith.
This is why we mention the Exodus from Egypt in our prayers every day, several times a day: so these fundamental principles of our faith will illuminate and permeate our daily lives. It follows that Pesach in all its details brings out essential and general features connected with Jews, Torah, and Judaism. These serve as foundational instructions for daily life both for the community as a whole and for each individual.
Torah, Jews, and Judaism in general—as has been discussed many times—are not separate things; it is not that a Jew connects with Torah or lives a Jewish life only from time to time or at certain periods; rather they are all one thing. In other words: in every aspect of his being—both regarding his body and his soul—and in all details of his daily life—a Jew must be permeated with Torah and Judaism.
One point in this is: just as Torah encompasses the entire world—as our Sages express it: Torah is G‑d's blueprint for all creation with all its particulars—so too a Jew, even as an individual through his Torah-Jewish life, has a connection to the entire world. This means that a Jew must strive—and can accomplish—that not only he himself should be complete but also that the world should reach completion. He does this directly or indirectly—by living a full Torah life and serving as a living example for how one should conduct oneself daily—until he becomes "Or LaGoyim" (a light to the nations), an illuminator and guide even for all peoples.
Knowing how much one's personal conduct in daily life affects his own completeness, his family's completeness, that of all Jews—even up to perfection for the entire world—gives special courage and strength to overcome any difficulties. For what significance can one's difficulties have compared to achievements on such a scale?
If in various periods it was necessary to search out or bring forth openly this quality of being "Or LaGoyim" (a light to nations) within Jews—it needed to be brought out openly and clearly at the time of their birth as a people—the Exodus from Egypt—in such a way that it would reach all nations and encompass their entire lives. Then Jews were surrounded by nations like being swallowed among them; as Torah says: "Lakachat lo goy mikerev goy" (to take for Himself a nation from within another nation). The Almighty took out His people from among (mikerev) another nation which had power over all peoples.
The first Divine commandment to all Jews—and then to each individual at the very beginning of this month of redemption (Rosh Chodesh Nissan)—was: "Mishchu u'kechu lachem tzon lemishpechoteichem v'shachatu haPesach" (Withdraw [from idolatry] and take sheep for your families and slaughter the Pesach offering). They were commanded to take sheep—which was Egypt's idol—and idolatry was then foundational to Egyptian society and indeed to much of civilization—and slaughter it. They were told to do this publicly so everyone would know about it and ask questions; then Jews would explain it. In doing so they demonstrated both for themselves—and through them (as Or LaGoyim) for all peoples—that true redemption from physical enslavement must be connected with redemption from spiritual enslavement.
Reflecting on Pesach's meaning each year—as we prepare for Pesach or during Pesach itself—which is an eternal law encompassing seven days (the totality of life's cycle)—all aspects of Exodus are renewed with greater intensity: those details which every Jew must actualize in life. The point is: "Mishchu"—in line with "Sur MeRa" (turn away from evil)—to reject any idolatry especially those prevalent in one's time/place; "u'kechu lachem"—in line with "Aseh Tov" (do good)—regardless how one lived before—to take on a new path: true freedom—the path of Torah/mitzvot (charut al haluchot), doing so openly with pride (b'yad ramah), until it deeply transforms one's surroundings—Or LaGoyim.
This brings about personal redemption: overcoming obstacles preventing self-perfection; personal redemption becomes preparation/part of general redemption—the complete true redemption for all Jews when then the whole world will attain its true/perfect rectification—in line with "Mishchu": removing idols from earth—and "Kehu": fulfilling prophecy "Vehalchu goyim le'orech" (nations will walk by your light), at which time "Aleich yizrach Hashem u'kvodo aleich yera'eh" (upon you G‑d will shine; His glory will be seen upon you)—with coming Moshiach Tzidkeinu—as King David prayed on behalf of all Jews: "Hashem le'ezrati chusha... Elokim chusha li"—may it be speedily in our days.
Summary
Pesch teaches us that true freedom requires both physical liberation and spiritual transformation. Each Jew's actions influence not only themselves but also their family, community, and ultimately humanity—illuminating the world through living Torah values openly with pride.