ב"ה, ה' טבת, ה'תשכ"ט
ברוקלין, נ.י.
שלום וברכה!
מר
בנציון
שי' גאָלדבערג
שלום וברכה!
איך האָב מיט פאַרגעניגן באַקומען אייער בריוו פון 12/5, אַ באַשטעטיקונג אויף מיינעם אַ פריערדיקן בריוו. און רעכענענדיק, אַז אפשר וועלן מיר זיך זען באַ דער התוועדות פון י"ט כסלו, ווי איר האָט זיך נוהג געווען צו זיין אָנוועזנד עטלעכע מאָל פריער, האָב איך געוו[אָ]לט באַשטעטיקן דעם בריוו פּרעזענלעך, אין איינקלאַנג מיט דעם
מאמר
חכמינו ז"ל מצוה בו יותר מבשלוחו, וואָס אַ פּרעזענלעכער בריוו איז דאָך אויך ניט מער ווי אַ שליח. אָננעמענדיק, אַז איר זייט אַוועקגעפאָרן, באַשטעטיק איך דעם בריוו שריפטלעך.
גלייכצייטיק וויל איך אויסדריקן אַ וואונש אויפן יסוד פון איינעם פון די רמזים פון די חנוכה-טעג פון וועלכע מיר קומען איצט:
כאָטש מען האָט אָפּגעטאָן די מצוה פון נר חנוכה די ערשטע נאַכט, אין דער פולסטער מאָס, דורך אָנצינדן איין ליכטל,
ווערט
אָנגעוויזן יעדן אידן, אַז מ'דאַרף זיך ניט באַגנוגנען מיט דעם זעלבן צושטאַנד אויך אויף מאָרגן; נאָר וויבאַלד אַז עס קומט צו נאָך אַ טאָג אין קערפּער-לעבן וואוקס, דאַרף צוקומען אַ דערהויבונג אויך אין דער נשמה און אין אַלע זאַכן וואָס זיינען פאַרבונדן מיט דער נשמה, צו אַלעם ערשטן אין תורה ומצוותי', וואָס זיינען דאָך אויך ווי ליכטלעך און ליכטיקייט כי
נר
מצוה ותורה אור. און ווי גוט דער מצב זאָל ניט זיין אין אַ געוויסן טאָג אין גייסטיקן זין, איז ער אָבער ניט גוט גענוג פאַר דעם קומענדיקן טאָג; פּונקט ווי איינער צינדט אָן מערניט ווי איין ליכטל די צווייטע נאַכט דחנוכה, וואָס דאַן פעלט עם אין דעם קיום המצוה ווי עס באַדאַרף צו זיין.
איך גלויב ניט אַז מיין ענין איז צו זיין אַ מגיד, און רעכן אויך ניט אַז אייער ענין איז צו הערן מגידות. נאָר דאָס אויבנגעשריבענע איז – אין צוגאָב צום וואונש, אַז עס זאָל מקויים ווערן באַ אייך און באַ אונז אַלעמען דער דערמאָנטער רמז פון חנוכה – אַן ענטפער אויף איינעם פון די אָנגעווייטיקסטע פּראָבלעמען פון אונזער צייט, און דאָס איז די איינרעדעניש, אַז בשעת מ'ווערט מער פאָרגעשריטן און אַלץ מער געבילדעט, דאַרף מען ניט האָבן די צוימען און באַשרענקונגען, אָדער אין אַן אַנדער סגנון – די מצוות לא-תעשה מיט די חומרות וואָס מ'האָט געדאַרפט צו זיי אָנקומען ווען דער מענטש איז געווען ווילד, ניט געבילדעט, ניט קולטורעל, אאַ"וו, אאַ"וו.
דער ענטפער אין דעם אויבנדערמאָנטן רמז פון נרות חנוכה איז, אדרבה: אַ פאָרשריט און וואַקסן אין אירגנד וועלכן געביט פון מענטשלעכן לעבן, מוז זיין באַגלייט מיט אַ פאָרשריט און וואַקסן אין זיין רוחניות'דיקן לעבן, אָדער אין אַן אַנדער אויסדרוק – אין זיין נשמה-לעבן, אָדער איינפאַכער געזאָגט – אין מוסר, חסידות, אד"ג.
ואדרבה: אויב דער גשמיות'דיקער פאָרשריט ווערט ניט באַגלייט מיט אַ פאָרשריט אין דעם נשמה-געביט, ווערט ער אויסגעניצט אין גאָר פילע פאַלן, און ליידער גאָר אָפט, היפך פון פאָרשריט אין נשמה-לעבן; ווארום עס איז דאָך געשטערט געוואָרן דער באַלאַנס צווישן זיי ביידען, און די שטערונג אין רוחניות'דיקן פאָרשריט, אין אַנדערע ווערטער – דער צוריקטריט אין דעם, מוז דאָך ברענגען סוף-סוף אויך צו אַ צוריקטריט און הירוס אין דעם גשמיות'דיקן לעבן.
ליידער אין אונזער דור האָט מען געזען אַ סך ביישפּילן אין דעם,
ובלשון
הכתוב
חכמים המה להרע
, אַז דאָס צוגעבן אין פרייהייט כפשוטה, וואָס מ'האָט דאָס אויסגענוצט אויף צו באַפרייען זיך פון אַלערליי סייגים און באַגרענצונגען, האָט געבראַכט אויך צו גשמיות'דיקער דעקאַדענץ.
מערקווירדיק אַז – ווי איר האָט עס אויך מסתם געהערט – טראַכטנדיק פון פליען צו דער לבנה, זוכט מען באַוואָרענישן אַז די באַקטעריען און ווירוסן צו וועלכע מ'איז צוגעוואוינט אויף דער ערד, זאָל מען זיי ניט מיטנעמען אַהינצו, וואָרום מ'ווייס ניט אויב אונטער די דאָרטיקע אומשטענדן וועט מען קענען ביישטיין קעגן זיי; און אַזוי אויך פאַרקערט. פאַנטאַזירנדיק אַז מ'וועט שפּאַצירן אויף דער לבנה, זוכט מען זיך באַוואָרענישן קעגן מעגלעכע אָרטיקע ווירוסן. מיט אַנדערע ווערטער: אַ פאָרשריט ביז צו פליען אויף דער לבנה, מוז באַגלייט ווערן מיט צוגאָב-פאָרזיכטס מיטלען און באַגרענצונגען, און מ'רעכנט דאָס ניט בלויז אַלס אַ פראַגע פון באַקוועמלעכקייט, נאָר דאָס ווערט אַ לעבנספראַגע. דאָס איז דאָך דער זעלבער געדאַנק בנוגע צו פאָרשריט אין יעדן טעכנאָלאָגישן געביט.
בכבוד ובברכה.
B"H, 5 Teves, 5729.
Brooklyn, NY.
Shalom u'Vrachah!
Mr. Bentzion Goldberg, Shalom u'Vrachah! I received your letter of December 5th with pleasure, confirming my previous letter. Considering that perhaps we would see each other at the farbrengen of Yud Kislev, as you have attended several times before, I wanted to confirm this letter in person, in line with the saying of our Sages: 'It is a greater mitzvah to do it oneself than through a messenger,' though a personal letter is also no more than a messenger. Assuming you have traveled away, I am confirming this letter in writing.
At the same time, I want to express a wish based on one of the hints from these Chanukah days we are now leaving: Even though one fulfilled the mitzvah of lighting the Chanukah candle on the first night to its fullest by lighting one candle, every Jew is shown that one should not be satisfied with the same state for tomorrow; rather, since another day has been added to one's physical life span, there must also be an elevation in one's soul and all matters connected to it—first and foremost in Torah and mitzvos—which are themselves like candles and light: 'For a mitzvah is a candle and Torah is light.' No matter how good one's spiritual state may be on a given day, it is not good enough for the next day; just as one lights more than one candle on the second night of Chanukah—otherwise he would be lacking in fulfilling the mitzvah as it should be.
I do not believe my role is to preach sermons nor do I think you wish to hear them. However, what I wrote above—in addition to my wish that this Chanukah lesson be fulfilled for you and for all of us—is an answer to one of the most painful problems of our time: namely, the notion that as people become more advanced and educated they need fewer restraints and limitations—or put differently: that negative commandments and their stringencies were only needed when people were wild or uncultured. The answer found in this Chanukah lesson is quite the opposite: progress and growth in any area of human life must be accompanied by progress and growth in spiritual life—in other words: soul-life—or more simply put: in ethics, Chassidus, etc. On the contrary: if material progress is not accompanied by spiritual advancement, it often leads—unfortunately very often—to regression in soul-life; for then balance between them is disturbed. A setback in spiritual progress inevitably brings about regression and even destruction in material life.
Sadly our generation has seen many examples of this—as Scripture says: 'They are wise to do evil'—that increased freedom used simply to free oneself from all sorts of boundaries has led also to material decadence.
It is noteworthy—as you have surely heard—that when planning flights to the moon precautions are taken so that earthly bacteria and viruses are not brought there because it is unknown whether under those conditions they can be resisted; likewise vice versa. Fantasizing about walking on the moon leads people to seek protection against possible local viruses. In other words: progress up to flying to the moon must be accompanied by additional precautions and restrictions—not just as a matter of convenience but as a matter of life itself. This same idea applies regarding progress in every technological field.
Summary
The Rebbe teaches that true advancement requires both material progress and corresponding spiritual growth; without this balance, even great achievements can lead to decline rather than improvement.