ב"ה, י"ג תמוז, תשי"ז
ברוקלין.
שלום וברכה!
באשטעטיג די ערהאלטונג פון אייער בריף און איך הויב אן וועגען דעם עיקר ענין בנוגע צו אייער שוועסטער תי' וואס דער חתן שי' האט אייך געזאגט, אז איר זאלט ריידין מיט דער שוועסטער, וויל איך האפען אז איר האט תיכף ומיד אנגעהויבען צו טאן אין דעם, ווארום מען דארף דאך האבען צייט אז זי זאל זיך צוגעוואהנען צו דעם געדאנק, אויסער וואס מען דארף דאך וויסען די פרטי דינים, וואס אין דעם איז דאך ניט שייך אז דער חתן זאל צוהעלפען ומכמה טעמים.
מען קען אננעמען בדבר אז הנ"ל נעמט זיך שווער צו בא איר מכל שכן וקל וחומר ווי דאס איז אפילו בא אזעלכע וועלכע קומען און געפינען זיך אין א סביבה היותר דתית וחרדית, אבער זעלבסט פארשטענדליך אז צו דעם עצם האט דאס ניט אז די זאך מוז ווערען אפגעהיט, און איך האף אז איצטער ארויפבריינגענדיק איר אויף דעם שמועס וואס מיר האבען געהאט בא איר באזוך בא מיר, ידגיש אז זי דארף זיך רעכענען מיט מיין מיינונג אין שמירת התורה בכלל און בדבר שמירת הטהרה ביחוד, און באטאנען דאס מיט פאסענדע ווערטער ביז עס זאל קומען לקיום בפועל ממש.
ויהי רצון אז עס זאל זיין דברים היוצאים מן הלב בלבוש נועם אבער מיט דעם געהעריקען תוקף, וואס דענסטמאל איז מען מצליח, און הלואי וואלט איר גערעט (בדרכי נועם ו)ביותר תוקף מיט דעם חתן, וואלט איר געהאט אין דעם מער הצלחה איידער איר זייט זיך משער, און די ראי' וואס ער קומט פון אזא משפחה און סביבה און עס האט אויף עם ניט געווירקט, איז וואס קענט איר שוין אויפטאן? איז דאך באוואוסט גרעסערס פון דעם ווי די גמרא דערציילט וועגען דעם נחש הנחשת אז עס איז געווען א ענין פון עבודה זרה, און פילע מלכים צדיקים האבען דאס ניט אויסגעראמט ביז עס איז געקומען חזקי' ומקום הניחו לו להתגדר בו, און דאס איז אזוי אין אלע תקופות און אלע ערטער, און ביחוד אז איצטער איז זיין הנהגה בתורה ומצות נוגע צו אייער שוועסטער און צו זייער בנין בית בישראל ובפרט וואס פון דעם וואס חתן ביום חופתו מוחלין לו על כל עוונותיו, איז דאך א באווייז אז עס איז א המשכה מיוחדת מלמעלה און גיט א געלעגנהייט צו אוועקשטעלען זיך אויף דעם ריכטיקען אידישען תורה'דיקען באדען. און ווי איך האב שוין געשריבען צו מערערע מענשן און אין פילע ענינים, אז וויבאלד די תורה זאגט הוכח תוכיח עד כדי נזיפה והכאה, פארשטייט מען דאך פון דעם אויך וויפל תוכחה קען אויפטאן וויבאלד אז אפילו ווען ער איז שוין נזוף און פעלט נא די הכאה, זאגט נאך אלץ די תורה פארטזעצען דעם הוכח תוכיח, און בפרט אז איך האף אז אין דעם איז כלל לגמרי ניט אזוי ח"ו.
עס וואונדערט מיר וואס איר דערמאנט ניט וואס עס האט אייך דערציילט אייער שוועסטער פון דעם געשפרעך דא און האפענטליך וועט איר דאס ערגענצען בא דער נאהענטער געלעגנהייט.
איך האף אז איר וועט אויך געפינען די פאסענדע ווערטער צו ערקלערן די בעלי בתים פון די סטארס, אז דאס וואס עס ווערט געבראכט אז עס איז פראן די זאך פון אתערותא דלעילא נאר מען דארף דאס אויסניצען מיט אלס מעגליכקייטן (עיין ג"כ לקוטי תורה ריש פרשה ויקרא (ב, ב)) איז דאס ניט דער פשט, אז עס קומט א מלאך מיט צוויי פליגלען און שרייט, טוט תשובה, נאר עס איז כמה שלוחים למקום וואס הקב"ה איז מורה באצבע, אז מען דארף אנדערש ווערען און אנהויבען גיין בדרך התורה והמצוה, און דאס איז אויך די הוראה באצבע אין דעם ענין, וואס עס איז ארויס א געזעץ אז מען דארף פארמאכען שבת, און דאס וואס עס איז נאך געבליבען א פאר שעה ניט איינגעשלאסען אין געזעץ, איז דאס ניט מער ווי א נסיון, צו געבען א געלעגנהייט, אז מיט פרייער אויסוואל (בחירה חפשית) זאלען זיי בוחר זיין בחיים וטוב, צו האלטען געשלאסען די געשעפטען אויך אין די פאר שעה, וק"ל. זעלבסט פארשטענדליך אז איר האט רשות צו דערמאנען אויך מיין נאמען אין דעם ענין, אויב איר דיינקט אז דאס וועט פארגרעסערען דעם שאנס צו איינווירקען כהנ"ל.
געפינענדיק זיך אין דעם טאג פון י"ג תמוז, האף איך אז אויך בא אייך איז דער טאג אנדערש ווי אלע טעג, ניט נאר אין ניט זאגען תחנון, וואס דאס איז א מסובב, נאר אין דעם עיקר ענין אז די העלמות והסתרים אויף תורה ומצות, וועלכע זינען ליידער פראן, העלמות והסתרים בענינים הכללים ובענינים הפרטים, איז מגלגלין זכות ליום זכאי, אז די החלטות טובות אנגענומענע בזה אין דעם טאג זאלען זיין בהצלחה און נמשך ווערען אויף א גאנצען יאר.
בברכה לבשו"ט בכל האמור ובברכת חג הגאולה.
B"H, 13 Tammuz, 5717.
Brooklyn.
Shalom u'Vrachah!
I acknowledge receipt of your letter and I begin regarding the main issue about your sister, as the chassan told you that you should speak with her. I hope you immediately began acting on this, since she needs time to get used to the idea, and she must also learn the detailed laws—which is not something the chassan can help with for several reasons.
It can be assumed that she finds it difficult, especially as this is true even for those who come into a very religious environment. But obviously, this does not mean the matter should be neglected. I hope that now, recalling our conversation during her visit with me, you will emphasize that she should consider my opinion in general Torah observance and especially in keeping taharah, stressing this with appropriate words until it is actually fulfilled.
May it be G‑d's will that these words come from the heart in a pleasant manner but with proper strength—for then one is successful. If only you would speak (pleasantly and) more firmly with the chassan, you would have more success than you imagine. The proof: he comes from such a family and environment and was not affected—so what could you accomplish? It is well known there are greater things than this; as the Gemara tells about the copper serpent being an object of idol worship that many righteous kings did not remove until Chizkiyahu came and left it for him to distinguish himself. This is true in all times and places.
Especially now his conduct in Torah and mitzvos affects your sister and their building a Jewish home. Particularly since on his wedding day all his sins are forgiven—this shows there is a special drawing from Above and an opportunity to establish themselves on a proper Jewish Torah foundation.
As I have written to many people in various matters: since Torah says "hocheach tochiach" (you shall surely rebuke) even up to rebuke and striking, we understand how much rebuke can accomplish—since even when he has already been rebuked but not struck, Torah still says to continue "hocheach tochiach." Especially since I hope this case is not at all like that G‑d forbid.
I am surprised you did not mention what your sister told you about her conversation here; hopefully you will add this at the next opportunity.
I hope you will also find suitable words to explain to the store owners that what is said about an awakening from Above—that one must use every opportunity (see also Likkutei Torah beginning of Parshas Vayikra (2b))—does not mean an angel with two wings comes shouting "repent!" Rather there are many agents for Hashem; Hashem points out with a finger when one must change and begin following Torah and mitzvos. This too is a sign in this matter: when a law was passed to close stores on Shabbos but some hours remain uncovered by law—it is merely a test giving them an opportunity so that by free choice they choose life and good by keeping their stores closed even during those hours.
Of course, you may mention my name in this matter if you think it will increase your chances of influencing as above.
Being today Yud-Gimmel Tammuz, I hope for you too it is different from all other days—not only by omitting Tachanun (which is only an effect), but mainly because concealments regarding Torah and mitzvos—both general and specific—which unfortunately exist, are transformed into merit on an auspicious day so that good resolutions made today will be successful and continue throughout the year.
Summary
The Rebbe teaches that influencing others toward observance requires both heartfelt sincerity and determined effort. Even when obstacles seem great or progress slow, persistent encouragement—delivered kindly but firmly—can open hearts and bring lasting spiritual change.