ב"ה, כ"א מ"ח, תשט"ו
ברוקלין.
שלום וברכה!
אין ענטפער אויף אייער בריף וועגען די חילוקי דיעות וואס איר האט געהאט אין דער הבנה פון ענינים אין מאמרי חסידות מיט אנ"ש וועלכע איר האט גערעט. און בפרט בנוגע צו דעם ענין פון תהו און תיקון, וואס לויט אייער מיינונג איז דאס פראן פון ריש כל דרגין עד סוף כל דרגין און איר ערקלערט דאס מיט פאסענדע ביאורים, און ניט אלע זיינען מסכים צו דעם ביאור.
הנה ברובא דרובא די ענינים וועלכע זיינען פראן בכלל, זיינען פראן מריש כל דרגין עד סוף כל דרגין, ווארום עס איז דאך א סדר השתלשלות, וואס איינער איז זיך משתלשל פון דעם אנדערען.
זעלבסטפארשטענדליך אז אין יעדער ארט און דרגא פון השתלשלות איז דאס אין אזא אופן וואס עס איז שייך און פאסענד צו דעם ארט און דרגא. ועל דרך ווי אברהם אבינו וואס ענינו איז מדת החסד דאצילות, און פון דעסטוועגען האט ער געזאגט ואנכי עפר ואפר וואס דער חילוק איז ניט נאר בכמות נאר אויך באיכות.
די הבנה אין דעם קען מען אויך ארויסהאבען פון דעם מאמר רז"ל אור שנברא ביום ראשון אדם הראשון מביט בו מסוף העולם ועד סופו, וואס דער מיין אין דעם איז כפשוטו. און חסידות איז מסביר דעם טיפערען פירוש אין דעם, אז דאס איז בעלמא דאתגליא ובעלמא דאתכסיא, וואס דאס איז לגמרי א אנדער ענין פון אור למטה. וואס מיט דעם אור זעהט מען נאר [ב]עיני בשר ובעולם הזה גשמי. און די ביידע ענינים זיינען נכלל אין דעם מאמר רז"ל הנ"ל.
ועיין ג"כ ברשימות הצמח צדק למגילת איכה עמוד כ"ו ואילך אין דעם ביאור ענין פון ארי' בכמה וכמה מדריגות וועלכע זיינען ווייט איינע פון די אנדערע מן הקצה אל הקצה.
דאך, דארפמען ניט פארגעסען אז ווען מען לערנט א ענין, דארפמען אלס ערשטע לערנען עם מיט דעם פירוש הפשוט, און ערשט דערנאך טראכטען ווי איז דער ענין אין א העכערען עולם און אין א נידעריגען עולם.
און דאס זעלבע איז אויך בנוגע צו דעם ענין פון תהו ותקון, וואס דער פירוש הפשוט פון דעם חלק הסוד פון תורה בזה איז, עולם התהו וועלכער איז חרוב געווארען און דאס איז געווען על מנת צו אויפבויען א עולם התיקון אין וועלכען מיר געפינען זיך איצטער (חאטש לויט דער שיטת האריז"ל איז עולם התהו ניט געווען א עולם גשמי ווי דער היינטיקער. און אין דעם זיינען מחולק שיטת המקובלים אחרים וועלכע האלטען אז אויך תהו איז געווען בדוגמת עולמנו זה. עיין תורה אור פ' שמות נא, ד ובתורת חיים שם). איז נאכן לערנען דעם ענין ווי דער חלק הפשט פון סוד שבתורה קען מען געפינען דעם ענין למעלה מזה ומטה מזה. ובפרט בהנוגע צו כחות הנפש יעוין בתורת חיים פ' נח מעמוד סז, ב באריכות.
זיכער איז אייך באוואוסט וואס עס ווערט געבראכט אין פילע פון די שיחות פון כ"ק מו"ח אדמו"ר זצוקללה"ה נבג"מ זי"ע, אז די גרעסטע השכלה פון חסידות, דארף בריינגען א בכן בהנוגע צו פועל ממש אין מחשבה דבור ומעשה. און אזוי ווי ניט שטענדיג איז גרינג צו ארויסהאבען א בכן פון מאמרי השכלה חסידות און בפרט אין אונזער דור, דעריבער איז א מוז צו לערנען מאמרי חסידות עבודה'דיקע. וואס דארטען זעהט מען דעם בכן אן איבעריקע השתדלות, און דעריבער איז א חלק חשוב פון אייער לערנען זיינען געוויס אין מאמרי עבודה...
בברכה לבשו"ט בכל הנ"ל.
B"H, 21 Iyar, 5715. Brooklyn.
Shalom u'Vrachah!
In response to your letter regarding the disagreements you have had in understanding concepts from Chassidic discourses with Anash with whom you spoke—especially regarding the topic of Tohu and Tikkun. According to your view, this concept extends from the highest level to the lowest, and you explain it with fitting explanations, but not everyone agrees with your interpretation.
In most cases, concepts that exist at all are present from the highest level to the lowest because there is a Seder Hishtalshelus (order of spiritual descent), where one level descends from another. Naturally, in each place and level of Hishtalshelus it exists in a way appropriate for that place and level. Similarly to Avraham Avinu whose attribute is Chesed of Atzilus; yet he said "Va'anochi afar va'efer" (I am dust and ashes), which is a difference not only in quantity but also in quality.
This understanding can also be derived from the saying of our Sages: "The light created on the first day allowed Adam HaRishon to see from one end of the world to the other," which is meant literally. Chassidus explains a deeper meaning: that this refers to both Alma De'Isgalya (the revealed world) and Alma De'Iskasya (the hidden world), which are completely different from physical light below—where one sees only with physical eyes in this material world. Both aspects are included in this saying of our Sages.
See also in Reshimos HaTzemach Tzedek on Megillas Eichah p. 26ff., regarding the explanation of Ariyeh (lion) on many levels that are far apart from each other—from one extreme to another.
However, one must not forget that when learning a concept, one must first learn it with its simple meaning before thinking about how it applies in higher or lower worlds. The same applies regarding Tohu and Tikkun: the simple meaning according to the Sod (secret) part of Torah is that Olam HaTohu was destroyed so as to build Olam HaTikkun where we now find ourselves (although according to the Arizal's approach Olam HaTohu was not a physical world like ours; other Kabbalists differ and hold that even Tohu was similar to our world—see Torah Or Parshas Shemos 51d and Toras Chaim there). After learning the concept as explained simply in Sod of Torah, one can find its application above or below this level.
Especially regarding soul powers—see Toras Chaim Parshas Noach p. 67b at length.
You surely know what is brought in many talks of my father-in-law, the Rebbe zatzal: that even the greatest intellectual insight from Chassidus must bring about an actual change—in thought, speech, and action. And since it is not always easy to derive such practical outcomes from intellectual discourses of Chassidus—especially in our generation—it is essential to learn discourses focused on avodah (service). There one sees practical outcomes without extra effort; therefore an important part of your study should certainly be in maamarim focused on avodah...
Summary
The Rebbe teaches that deep understanding of Chassidus must begin with its simple meaning before exploring higher interpretations. Most importantly, true comprehension leads to practical improvement in thought, speech, and action—a goal best achieved through studying maamarim focused on avodah.