ב"ה, י"ב מ"ח תשי"ח
ברוקלין.
שלום וברכה!
אין ענטפער אויף אייער בריף פון חוה"מ סוכות, אין וועלכען איר פרעגט דעם טעם, פאר וואס איז דער מנהג בא פילע פון בני ישראל צו נעמען אויף מצות אתרוג, פון מדינת קאלאברי.
עס וואונדערט מיר אייער שאלה אין דעם, אין דער צייט ווען עס איז שוין פיל געשריבען געווארען אין דעם אין שאלות ותשובות ופוסקים וכו'. זעט אין שו"ת חתם סופר חלק או"ח סי' ר"ז, שו"ת בכורי שלמה סי' כ"ח און נאך און נאך.
וואס איר בריינגט אין אייער בריף, אז עס זיינען פראן רבנים וועלכע נעמען אתרוגים פון אנדערע ערטער, איז מיר אויך א וואונדער אויף דער קשיא, ווארום עס זיינען דאך פראן פילע ענינים וואס קהלות זיינען פערשידען איינע פון די אנדערע לויט דעם פסק דין פון זייערע גדולים, חאטש אלע נעמען אן אין דער פולסטער מאס תורת משה ומצותי' (פארשטענדליך אז דא רעט זיך וועגען אמת'ע גדולים ומנהיגי ישראל, און ניט וועגען אזעלכע וואס זייער אויטאריטעט איז צוליב געלט און ענליכע טעמים), אבער אין פרטי דינים, אזוי ווי עס איז געווען נאך בזמן המשנה והגמרא, פלוגתות פון בית שמאי ובית הלל, אזוי איז מעגליך אויך אין די שפעטערדיקע דורות, אבער פארשטענדליך אז ניט אין די דינים וועלכע זיינען אנגענומען געווארען אין שולחן ערוך פון כלל ישראל.
איך מוז נאך צוגעבען, אז מער פון אלץ וואונדערט מיר לייענדיג אייער בריף, אז איר פארבינדט אייער פראגע אין דעם - מיט העלפען ארץ ישראל, חאטש עס האט קיין שייכות און צוזאמענהאנג, ווארום א אתרוג דארפמען נעמען וויל אזוי האט אנגעזאגט השם יתברך, און עס דארף זיין א אתרוג אזא וואס די תורה זאגט אויף עם אז דאס איז א אתרוג, און די גדולי ישראל וועלכע האבען אנגענומען אז א אתרוג המורכב איז פסול על פי תורה, איז קיין חילוק ניט אין וואס פאר א מדינה ער זאל ניט וואקסען, און מיט דעם וואס ער וואקסט אין ארץ ישראל, גיט דאס גארניט צו אז דורך דעם זאל האבען מקיים געווען די מצות אתרוג לויט די וועלכע האבען אנגענומען דעם דין אז אתרוג המורכב איז פסול, און עס איז א ברכה לבטלה, און ניט מיט די געלטער, און ספעציעל א לאנד וועלכע רופט זיך ארץ הקדושה, שפירושו כפשוטו, אז דאס איז א לאנד וואס אלע אירע ענינים דארף זיין קדושים, און ווי דער אויסשפראך פון תורה, ארץ אשר עיני ה' אלקיך בה מראשית שנה ועד אחרית שנה, קען מען העלפען דער לאנד, און דער אמת'ר אמת איז אז נאר מיטן גיין בדרך התורה והמצוה, קענען אידען געהאלפען ווערען, און מקרב זיין די גאולה, אזוי ווי דער גלות איז געקומען נאר צוליב חטאינו, ווי מיר זאגען דאס אין דאוונען ומפני חטאינו וכו', אזוי אויך די גאולה וועט קומען דורך תשובה אויף די חטאים ועוונות, ווי דער פסק הגמרא ופוסקים בכמה מקומות וואס דענסטמאל וועט השי"ת שיקען אונז משיח צדקנו און ער וועט מקבץ זיין גלות און וועט אונז בריינגען צו דער גאולה האמיתית והשלימה, און דעריבער יעדער איד וואס וויל באמת טאן וואס אויף צו מקרב זיין די גאולה און פארקירצען דעם גלות, איז אלס ערשטע דארפמען טאן אלץ וואס מען קען, נאר אז דער קיום התורה ומצותי' צווישען אידען זאל זיין אלץ מער און גרעסער, און אלע זאכען וועלכע זיינען געגען דעם דארפען קעמפען געגען זיי מיט אלע מעגליכקייטען, און השם יתברך זאל העלפען אז איר זאלט טאן אייער חלק אין דעם אין דער פולסטער מאס.
בברכה,
בשם כ"ק אדמו"ר שליט"א
מזכיר
B"H, 12th of Marcheshvan, 5718. Brooklyn.
Shalom u'Vrachah!
In response to your letter from Chol HaMoed Sukkos, in which you ask the reason why many among the Jewish people have the custom to use esrogim from the region of Calabria for the mitzvah of esrog. I am surprised by your question on this matter, especially since much has already been written about it in responsa and by halachic authorities, etc. See Shut Chasam Sofer Orach Chaim section 207, Shut Bikkurei Shlomo section 28, and many more.
What you mention in your letter—that there are rabbis who take esrogim from other places—also surprises me as a question, because there are indeed many matters where communities differ from one another according to the rulings of their great leaders, even though all fully accept the Torah of Moshe and its mitzvos (of course, here we are speaking about true great leaders and leaders of Israel, not those whose authority comes from money or similar reasons). But in details of law, just as it was in the times of the Mishnah and Gemara with disputes between Beis Shammai and Beis Hillel, so too it is possible in later generations. However, obviously not in laws that have been accepted by all Israel as codified in Shulchan Aruch.
I must add that more than anything I am surprised reading your letter that you connect your question on this—with helping Eretz Yisrael—even though there is no connection or relationship. For an esrog must be taken because this is what Hashem commanded, and it must be an esrog that the Torah defines as such. And those great leaders of Israel who have accepted that a grafted esrog is invalid according to Torah law make no distinction regarding which country it grows in. Even if it grows in Eretz Yisrael, this adds nothing regarding fulfilling the mitzvah of esrog according to those who hold that a grafted esrog is invalid; using such would be a blessing in vain. And not with money—and especially a land called "the holy land," whose meaning is literal: it is a land where all its matters must be holy—and as expressed by the Torah: "Eretz asher einei Hashem Elokecha bah meireishis hashana v'ad acharis shana" (a land which the eyes of Hashem your G‑d are upon from the beginning of the year until year's end), can one help the land.
The truest truth is that only by following the path of Torah and mitzvah can Jews help each other and bring closer the redemption—just as exile came only because of our sins (as we say in prayer: "Umipnei chata'einu..."—because of our sins...), so too will redemption come through teshuvah for those sins and transgressions—as ruled by Gemara and halachic authorities in many places—that then Hashem will send us Moshiach Tzidkeinu who will gather our exiles and bring us to the true and complete redemption.
Therefore, every Jew who truly wants to do something to bring closer redemption and shorten exile must first do everything possible so that observance of Torah and its mitzvos among Jews should always increase and grow greater; anything contrary to this must be fought against with all possible means. May Hashem help you do your part in this to the fullest extent.
Summary
The Rebbe teaches that true support for Eretz Yisrael comes through adherence to Torah and mitzvos above all else. The choice of an esrog must follow halachic standards regardless of origin; only through increasing observance can we truly help Eretz Yisrael and hasten redemption.