ב"ה, ימי הסליחות, ה'תשכ"ז
ברוקלין, נ.י.
אל בני ובנות ישראל בכל מקום ומקום ה' עליהם יחיו
שלום וברכה!
מיר שטייען ביים אפשלוס פון ה'תשכ"ז, א יאר פון הקהל - די ספעציעלע מצוה וואס איז דורכגעפירט געווארן איין מאל אין זיבן יאר, אין דעם נאך-שמיטה יאר, צו פארזאמלען ("הקהל") דאס פאלק, מענער, פרויען און קינדער, אין בית-המקדש, מיטן צוועק צו שטארקן און דערמוטיגען זיי אין תורה און מצוות מיט יראת-שמים.
ווי אלע ענינים פון תורה, תורת חיים ("אנווייזונג אין לעבן"), שפיגלט זיך אפ אויך דער ענין פון הקהל אין פארשידענע זאכען פון טאג-טעגלעכן לעבן. אויף איין אספעקט דערפון וועלן מיר זיך דא אפשטעלן - אין צוזאמענהאנג מיט די איצטיגע טעג פון חשבון-הנפש מיט די געהעריגע אויספירן און באשלוסן, וועלכע דינען אלס צוגרייטונג צו א נייעם און בעסערן יאר אין אלע הינזיכטן. אבער צוערשט א הקדמה:
* * *
דאס מענטשלעך לעבן דריקט זיך אויס אין דריי אלגעמיינע טעטיקייטן: מחשבה, דיבור און מעשה (געדאנק, ווארט און טאט).
אין איינקלאנג מיט דעם אנגענומענעם כלל, אז קיין זאך גייט ניט פארפאלן, איז דאס אזוי אויך בנוגע מענטשלעכע מחשבה, דיבור ומעשה, ד.ה. אז א געדאנק, ווארט און טאט פון נעכטן און אייערנעכטן און נאך פריער זיינען ניט פארלארן געגאנגען, נאר האבן זייער השפעה אויך אויף דעם היינט און מארגן, ווי מען זעט עס גאנץ פשוט אין פאקטישע רעזולטאטן, סיי בנוגע זיך און סיי בנוגע דער סביבה.
נאך א נקודה אין דעם איז, וואס כאטש אויבערפלעכלעך ווייזט זיך אויס, אז אן אפגעטאנענע זאך איז שוין ארויס פון דעם מענטשלעכן רשות: וואס געווען איז געווען, און דער מענטש קען ניט צוריקציען און ענדערן דעם עבר -- איז אבער באמת ניט אזוי, ווארום דער אויבערשטער האט דעם מענטשן געגעבן א ג-טלעכן כוח - דורך תשובה - איבערצואנדערשן אויך דעם עבר. דאס הייסט, אז תשובה מיינט, ניט נאר די מעגלעכקייט צו ענדערן דעם גאנג פון דער צוקונפט, נאר האט אויך דעם כוח דירעקט ווירקן אויפן עבר: איבעראנדערשן אים ביז - אים איבערצומאכן אינגאנצן; ביז אפילו בייזוויליגע מעשים פארלירן זייער הארבע שולד (זדונות נעשות לו כשגגות ), און נאך מער - זיי קענען אפילו פארוואנדלט ווערן אין פאזיטיווע דערגרייכונגען )זדונות נעשות לו כזכיות).
און א ווייטערדיגע נקודה: עס זיינען פאראן זאכן וועלכע קומען צום אויסדרוק - אין ספעציעלע צייטן - מיט מער לעבעדיקייט און געפיל ווי אין אנדערע צייטן. און דאס ברענגט אונז צו דער ספעציעלער באדייטונג פון הקהל אין דעם איצטיגען מאמענט:
* * *
אויב יעדן יאר, אין דער דאזיגער צייט, דארף א מענטש מאכן א חשבון און סך-הכל פון זיינע מחשבות , דיבורים ומעשים אין פארגאנגענעם יאר, אויך אלס א הכנה צו ראש השנה, ווען ער נעמט אויף זיך די אבסאלוטע סואוועריניטעט פון דעם בורא עולם און מלך העולם , דארף דאס דורכגעפירט ווערן מיט נאך מער איבערגעבנקייט און געפיל ביים אפשלוס פון הקהל-יאר . ווארום דער ענין פון הקהל , אין א גייסטיגען זין, דערמאנט און פאדערט צונויפזאמלען אלע זיינע מחשבות, דיבורים און מעשים און זיי אריינשטעלן אין זיין אינערלעכן "בית-המקדש", מיט א פולשטענדיגער איבערגעבנקייט צו אונטערווארפן זיך צום דבר המלך - צום אויבערשטן.
הייאר, צום אפשלוס פון הקהל-יאר, דארף א איד מאכן א ספעציעלן חשבון-הנפש אין דעם גייסט פון "הקהל" מיט א פעסטן באשלוס:
צו ענדערן די מחשבות, דיבורים און מעשים אין טאג-טעגלעכן לעבן, וועלכע פאדערן אן ענדערונג;
צו פאריכטן און פארבעסערן די וועלכע פאדערן מער שלימות;
און אריינברענגען מער התלהבות און לעבעדיקייט אין די ענינים וועלכע זיינען אפילו אפגעטאן געווארן בשלימות, אבער נאר לפי ערך פון א גייסטיגען צושטאנד אין וואכעדיגע חדשים, כדי זיי צו באלעבן מיט דעם גייסט פון דעם איצטיגען מאמענט פון ערב די הכתרה (קרוינונג) פון המלך, ווען אלע ענינים פון מחשבה, דיבור ומעשה מוזן זיין גאר אין אן אנדער אופן פון דערהויבנקייט,
ביז צו דער פולער אנטפלעקונג פון ג-טלעכקייט אין פערזענלעכן לעבן, אין זיין אומגעבונג, און אין דער גאנצער וועלט ,
אין איינקלאנג מיט דער תפילה: מלוך על העולם כולו כו' וידע כו' ויבין כו' ויאמר כל אשר נשמה באפו ה' אלקי ישראל מלך ומלכותו בכל משלה (זאל דיין קעניגלעכע הערשאפט זיך אויסשפרייטן איבער דער גאנצער וועלט..און זאל וויסן..
פארשטיין..און זאגן יעדער איינער וואס אטעמט: ג-ט, דער ג-ט פון ישראל, איז קעניג, און זיין קעניגטום הערשט אין אלץ).
אריינטראכטענדיג זיך אז קיין זאך ווערט ניט פארפאלן, זעט מען אז עס איז ניטא קיין גרונט פאר עצבות און מוטלאזיקייט, ניט נאר בנוגע דער צוקונפט, נאר אויך ניט בנוגע דעם עבר. פארקערט, אין דער פולער זיכערקייט, אז דער אויבערשטער איז משגיח אויף יעדן איינעם און איינע און העלפט יעדע גוטע תנועה און פעולה, קען דער מענטש צוגיין צו די הכנות צום נייעם יאר מיט פולשטענדיגער שמחה. און אויב אפילו געוויסע ענינים אין דעם פארגאנגענעם יאר רופן ארויס א טיפן באדויער, איז אבער אין דער זעלבער צייט דא די איבערוועגענדע שמחה וואס
דער אויבערשטער האט געגעבן די מעגלעכקייט צו פארוואנדלען אפילו זדונות ר"ל, אין זכיות. עס איז אויך פארשטענדלעך, אז ווען א זאך ווערט געטאן מיט שמחה און זיכערקייט, ווערט עס אפגעטאן אויך מיט מער הצלחה.
השם יתברך זאל העלפן יעדן איינעם און איינע, בתוככי כלל
ישראל, אויסצונוצן די דאזיגע מעגלעכקייט אין דער פולסטער מאס ובשמחה ובטוב לבב.
בברכת כתיבה וחתימה טובה לשנה טובה ומתוקה
מנחם שניאורסאהן
נדפסה בלקו"ש ח"ט ע' 447.
א יאר פון הקהל: ראה גם לעיל אגרת ט'ריז, ובהנסמן בהערות שם.
דריקט זיך אויס..מעשה: ראה תניא רפ"ד ורפ"ו.
בנוגע..ומעשה: ראה תניא פכ"ט (לו, ב ושם). אגרת התשובה פ"ו. ובכ"מ. ובזח"ג (לא, ב.
קכא, ב) שהזכיר רק עובדא ומלה, י"ל ע"פ מש"כ בריש קו"א לתניא בבי' הזח"ג (קה, א).
ועצ"ע.
זדונות..כשגגות..כזכיות: יומא פו, ב. וברש"י ד"ה כאן (שם פו, א): נעקר עונו מתחלתו.
וכפס"ד דהלכה אחר קידושין אצל חכם והתירה מקודשת למפרע (כתובות עד, ב).
צונויפזאמלען..מעשים: ראה לקו"ת תצא (לו, א. לז, א).
אינערלעכן "בית-המקדש": כמש"נ ועשו לי מקדש ושכנתי בתוכם (ראה של"ה ש' האותיות אות ל'. ובכ"מ). ירמי' ז, ד (לקו"ת ר"פ פקודי).
דבר המלך - צום אויבערשטן: להעיר שמצות הקהל היא לשמוע קריאת המלך "ויראה עצמו כאילו..מפי הגבורה שומעה שהמלך שליח הוא להשמיע דברי הא-ל" (רמב"ם סוף הל' חגיגה).
------------------------
כמש"נ: תרומה כה, ח.
הכתרה..המלך: שזהו בר"ה (ר"ה טז, סע"א) וכמו שהי' בר"ה הראשון (שם לא, רע"א.
פדר"א פי"א).
אין דער גאנצער וועלט: כל העולמות - עשי' יצירה בריאה אצילות וגם בקליפות להכניעם (משנת חסידים מס' ליל ר"ה פ"ח מ"ב).
עצבות..פארקערט..שמחה: ראה תניא פכ"ו ואילך.
העלפט יעדע גוטע תנועה: יומא לח, סע"ב: בא לטהר מסייעין אותו.
פולשטענדיגער שמחה: להעיר שמצות הקהל זמנה בחג זמן שמחתנו. ובל' החינוך (מצוה תריב): משרשי המצוה..שיקהלו..ויזכו לטובה וישמח הש"י במעשיו.
B"H, Days of Selichos, 5727.
Brooklyn, NY.
To the sons and daughters of Israel in every place—may Hashem be upon you and grant you life.
Shalom u'Vrachah!
We are standing at the conclusion of 5727, a year of Hakhel—the special mitzvah that was performed once every seven years, in the year after Shemittah: to gather ("Hakhel") the people—men, women, and children—in the Beis HaMikdash with the purpose of strengthening and encouraging them in Torah and mitzvos with awe of Heaven.
Like all matters of Torah—Torah of Life ("instruction for living")—the concept of Hakhel is reflected in various aspects of daily life. Here we will focus on one aspect relevant to these current days of soul-accounting with their proper implementation and resolutions, which serve as preparation for a new and better year in every respect. But first, an introduction:
Human life is expressed in three general activities: thought, speech, and action. In line with the accepted principle that nothing is ever lost, this applies also to human thought, speech, and action; that is, a thought, word, or deed from yesterday or even earlier is not lost but continues to have an effect on today and tomorrow—as we see clearly in practical results both regarding oneself and one's environment.
Another point: Although superficially it seems that once something is done it is out of a person's control—what happened has happened and cannot be undone or changed—in truth it is not so. For Hashem has given man a G‑dly power—through teshuvah—to change even the past. This means that teshuvah is not only the ability to alter future conduct but also has direct power over the past: to change it—even completely; so much so that even intentional sins lose their severity (zdonos na'asos lo k'shigagos—"willful sins become like unintentional ones"), and even more—they can be transformed into positive achievements (zdonos na'asos lo k'zechuyos—"willful sins become merits").
Furthermore: There are things that are expressed—with more vitality and feeling at certain special times than at others. This brings us to the special significance of Hakhel at this moment:
If every year at this time a person must make an accounting—a sum total—of his thoughts, words, and deeds from the past year as preparation for Rosh Hashanah when he accepts upon himself the absolute sovereignty of the Creator and King of the world—then this must be done with even greater devotion and feeling at the conclusion of a Hakhel year. For Hakhel—in its spiritual sense—reminds us to gather all our thoughts, words, and deeds into our inner "Beis HaMikdash," with complete devotion to submit ourselves to the word of the King—to Hashem.
This year, at the conclusion of a Hakhel year, a Jew should make a special soul-accounting in the spirit of "Hakhel," with a firm resolution: to change those thoughts, words, or deeds in daily life that require change; to correct or improve those needing greater perfection; and to bring more enthusiasm and vitality into those matters already performed properly but only relative to one's spiritual state during ordinary months—to enliven them now with the spirit of this moment before coronating (crowning) the King when all matters of thought, speech, and action must be on an entirely higher level until there is full revelation of G‑dliness in personal life, one's surroundings, and throughout the entire world—in line with our prayer: Meloch al kol ha'olam... veyeda... veyavin... veyomar kol asher neshama be'apo Hashem Elokei Yisrael Melech u'malchuso bakol mashalah (May Your royal sovereignty extend over all creation... may everyone know... understand... declare—all who breathe: G‑d—the G‑d of Israel—is King; His kingship rules over everything).
Reflecting on how nothing is ever lost shows there is no reason for sadness or discouragement—not only regarding the future but also regarding the past. On the contrary—with full certainty that Hashem watches over each individual man or woman and helps every good movement or action—a person can approach preparations for the new year with complete joy.
And if certain matters from this past year evoke deep regret—even then there remains overwhelming joy that Hashem has given us the ability to transform even willful sins (G‑d forbid) into merits.
It is also understood that when something is done with joy and confidence it succeeds more fully.
May Hashem bless each man and woman among all Israel to utilize this opportunity in fullest measure—with joy and gladness of heart.
Summary
The Rebbe teaches that through teshuvah empowered by Hakhel’s spirit—even past failings can become merits. By gathering our thoughts, words, and actions into our personal sanctuary with joy and resolve for improvement—we prepare ourselves for true renewal in all areas as we enter a new year.